Tarihin En Büyük Krizi: Körfez Savaşında Bile Böyle Bir Görüntüyle Karşılaşılmadı
Orta Doğu’da artan çatışmalar Hürmüz Boğazı’nı kilitleme riskiyle enerji akışlarını zor durumda bırakıyor. Savaş nedeniyle petrol ve türevlerinde kayıp miktarının milyar varillere yaklaşabileceğine dair öngörüler gündeme geliyor ve Brent petrol yeniden 100 dolar sınırına yaklaşırken boğazdaki ticaret akışları adeta durma noktasına geliyor. Uzmanlar, enerji krizinin gıda fiyatlarını da etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.
Arz Kaybının Boyutu Vitol CEO’su Russell Hardy, Lozan’da yaptığı açıklamada altyapı hasarlarının giderilmesinin aylar sürebileceğini belirterek, kaybın şu anda yaklaşık 700 milyon varile yaklaştığını, toparlanma olsa bile toplam kaybın en az 1 milyar varil olabileceğini söyledi. Bu miktar, küresel günlük enerji tüketiminin yaklaşık 10 günüyle eşdeğer bir hacim olarak görülüyor.
Küresel Etki ve Karşılaştırmalar Piyasa aktörleri, bu oranda bir kaybın 1990 Körfez Savaşı sonrası dönemde yaşanan şoktan daha ağır olacağını vurguluyor; zira günümüzde yedek üretim kapasitesinin büyük kısmı Körfez bölgesinde bulunuyor. Bu durum, Hürmüz’deki her aksaklığın fiyatlara doğrudan yansımasına yol açıyor.
Brent’teki Yükseliş veRiskler İran açıklarındaki yeni saldırılar risk primini yeniden yükseltiyor. Denizcilik yetkilileri, Liberya bayraklı bir konteyner gemisinin ateş altında olduğunu kaydederken, iki kargo gemisinin daha hedef alındığı bildirildi. Sonuç olarak Brent vadeli işlemleri yeniden 100 dolar seviyesine yaklaşırken, boğazın tam kapasiteyle açılamaması durumunda enerji maliyetlerinde ve küresel büyümede sert bir yavaşlama gündeme gelebilir. Bazı kurumlar krizin yaz sonuna kadar sürmesi halinde dünya ekonomisinin resesyon riskine sürüklenebileceğini belirtiyorlar.
Farklı Ülkelerin Etkilenme Şekli Trafigura’nın CEO’su Richard Holtum, enerji talebinin yüksek fiyatlar altında baskı altında kalacağını, ancak zengin ülkelerin tüketicilerini sübvansiyonlar yoluyla koruyabileceğini ifade ediyor. Öte yandan ödeme gücü zayıf ülkelerin enerji ve ithalat faturasında ağır bir baskıyla karşılaşması bekleniyor; bu durum özellikle Asya ve Afrika’da daha belirgin hissedilecek.
Hürmüz’de Tıkanan Trafik Küresel petrol ve LNG ticaretinin can damarı olan Boğaz’daki geçişler, savaş öncesi seviyelerin çok altında kaldı. Günlük yaklaşık 140 geminin seyrettiği dönemde, şu an 24 saat içinde yalnızca 3 geminin boğazı kullanabildiği kaydediliyor. Körfez içinde bekleyen yüzlerce gemiyle birlikte yaklaşık 20 bin denizci mahsur kalmış durumda. Brokerler, yük taşıyan süpertankerlerin çıkış izni beklediğini ve güvenli geçişin sağlanmadığı sürece normalleşmenin zor olduğunu belirtiyorlar.
