Okul Saldırısında Ailede Suç Var mı? Kahramanmaraş Faciası Sonrası Gözler ABD Mahkeme Kararında
ABD’nin Georgia eyaletindeki Winder kentinde yaşanan olaylar, rayından çıkan bir trajedinin ardından yasal ve toplumsal sorumluluk kavramlarını yeniden gündeme taşırken, güvenlik önlemlerinin uygulanabilirliğini de sorguluyor. 14 yaşındaki bir saldırganın apertamladığı saldırı olayının ardından sağlık çalışanı Audrey Lanni’nin anlatımı, olayın ardından çevredekilerin nasıl etkilendiğini ve müdahale süreçlerini gözler önüne serdi. Lanni, olay noktasıyla ilgili izlenimlerini paylaşırken, saldırganın babası Colin Gray’in yargı sürecini yakından izlediğini belirtti. Soruşturma, Gray’in çocuklarına karşı geçmişte yaşanan sorunlara karşılık tüfek temin etmesini ortaya koydu. Baba suçlu bulundu, mahkeme, iki saatlik bir incelemenin ardından Gray’i cinayet ve adam öldürme suçlarından sorumlu buldu ve ömür boyu hapse mahkûm olma ihtimalini gündeme taşıdı. Lanni, bu kararın alınmasında toplumsal sorumluluğun nasıl dağıtılabileceği konusundaki tartışmalara yeni bir boyut kattığını ifade etti; “Birinin, bu tür olayların önlenmesi için harekete geçmesi gerektiğini düşünüyorum,” dedi.
Toplumsal tartışma derinleşiyor. Okullar, ibadethaneler ve toplu etkinlikler üzerinde uzun süredir süren kitlesel silahlı saldırı gündeminde, sorumluluğun kimlerce paylaşılacağı sorusu ön plana çıkıyor. Özellikle mağdur ailelerinin yargıya dahil edilmesi ihtimali, davalara yeni bir yön vermekte. Georgia’daki karar, saldırıyı gerçekleştiren genç Colt Gray’in kovuşturması öncesinde verilmiş olmasıyla dikkat çekiyor. Benzer davalarda çeşitli sonuçlar ise Parkland ve Uvalde davalarının ardından, yetkililerin müdahale hataları nedeniyle bazı sanıkların beraat edebildiğini hatırlatıyor. Silah üreticilerine karşı açılan davaların ise federal koruma nedeniyle çoğu kez sonuçsuz kaldığına değiniliyor. Emory Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden Prof. John F. Acevedo, “Geriye ebeveynler kalıyor; bu, olayları önlemek için sorumlu tutulabilecek son kişi” görüşünü paylaşıyor.
Hukukçular ikiye bölündü. Arizona Üniversitesi’nden Prof. Ben McJunkin, savcıların uzlaşı seçeneklerini çoğunlukla göz ardı ettiğini belirterek, “Birinin başkalarının hatalarına dolaylı katkıda bulunabileceğini kabul eden ama doğrudan suç işlemiş sayılmadıkları bir orta yol bulunmalı” diyor. Colin Gray davası, Michigan’da 2021’de lisede meydana gelen ölümcül saldırının ardından ortaya çıkan emsalden besleniyor; o olayda saldırganın ebeveynleri, oğullarının kötüleşen ruh sağlığına yeterince müdahale etmemek ve silahı güvenli şekilde saklamamakla suçlanmıştı. 2022’de Chicago yakınlarında düzenlenen bir geçit töreni saldırısında da benzer bir durum yaşanmış; baba, oğluna silah ruhsatı almasına yardımcı olduğu için kısa süreli hapis cezası almıştı.
Uyarı işaretleri ve profesyonel görüşler konusunda bazı uzmanlar, böyle davaların kitlesel saldırıları önlemede ne kadar etkili olacağı konusunda tereddütlerini koruyor. Colin Gray’in davranışları diğer vakalara göre daha ağır bir tablo çizerken, savcılar olaylarda çok sayıda uyarı sinyalinin dikkate alınmadığını vurguluyor. Dosyada, Colt Gray’in okul bilgisayarında yürütülen arama geçmişi, FBI’ın tehditleri aileye kadar izlediği ve şiddet eğilimlerinin bir göstergesi olarak kaydedildi. Nick Suplina, bu tür belirtileri “güçlü niyet göstergeleri” olarak niteliyor ve bir AR-15 verilmesini “kabul edilemez” olarak değerlendiriyor.
“Sorumluluk paylaşılmalı” görüşü ile ilgili olarak Colin Gray, oğlunun sorunlarını görmezden gelmediğini savunuyor ve yardım etmeye çalıştığını ekliyor; fakat zaman içinde yaptığı adımların yetersiz olduğunu kabul edersek, sorumluluğun kapsamı daha geniş tutulabilir. Winder sakinlerinden Matt Bogar ise suçlamaların ağırlığını değerlendirirken, baba sorumlu tutulmalı mı sorusunu kişisel olarak netleştiremediğini ifade ediyor. Saldırgan Colt Gray’in geçmişte kolluk kuvvetleri ve sosyal hizmetlerle temas kurduğu, yetişkinlerle olan ilişkilerinin de hesaba katılması gerektiğini belirten Bogar, annenin velayetindeki konumuna rağmen suçlamanın adil olup olmadığını sorguluyor.
Silah yasa reformlarına bakış. Silah şiddetini azaltma yönündeki adımların etkisini uzun vadede görmek gerektiğini söyleyen uzmanlar, 2022 yılında Başkan Biden’ın Uvalde sonrası imzaladığı yasa tasarısını ve Sandy Hook tazminat anlaşmasını hatırlatıyor. Michigan’daki ve Crumbley davasının ardından getirilen daha kapsamlı kontroller ve evde silah saklama zorunlulukları gibi düzenlemeler de dikkate değer. “Herkes sorumlu tutulmalı” fikri de tartışmaları zenginleştiriyor: Sadece baba değil, toplumun farklı aktörleri ve kurumları da süreçte pay sahibi olmalıdır. Matt Bogar bu yaklaşımı desteklerken, toplumun sorumluluğunu geniş bir perspektifte ele almanın gerekliliğine vurgu yapıyor.
