Ortadoğu Savaşının Pamuğu Ateşleyen Etkisi: 1,5 Ayda Rekor %18,5 Artış
Ortadoğu’daki çatışmaların yarattığı tansiyon, dünya çapında piyasalarda dalgalanmalara yol açarken pamuk, tekstil endüstrisinin ana hammaddelerinden biri olarak dikkatleri üstüne çekti. Bölgedeki olaylar öncesinde 65 sent civarında olan pamuk fiyatları, kısa sürede yükselişe geçerek son iki yılın düşüş eğilimini kırdı. Jeopolitik gelişmelerin bu hareketin belirleyici unsuru olduğu düşünülüyor.
Vadeli piyasalarda uzmanlar, ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışma, Hürmüz Boğazı’ndaki geçitlerin fiili abluka altında olması ve artan üretim maliyetlerinin ithal eden ülkeler için baskı oluşturduğunu belirtiyor. Ayrıca, enerji ve lojistik giderlerindeki artış da emtia fiyatlarını yukarı yönlü itiyor. Teslimatlar konusunda yaşanan gecikmeler arz beklentilerini olumsuz etkileyerek fiyatları destekler nitelikte oluyor. Savaşın sona ermesi halinde maliyetlerde kısmi düşüş görülebileceğini söyleyen uzmanlar, mevcut görünümde pamuk fiyatlarının savaş öncesi seviyelere dönmesinin en azından yakın vadede zor göründüğünü dile getiriyorlar.
Sentetik ürün maliyetlerinin artması pamuk talebini destekliyor Uzmanlar, savaş ve abluka nedeniyle mono etilen glikol (MEG) arzında yaşanan sıkıntıların sentetik elyaf maliyetlerini artırdığını ve bu durumun üreticileri pamuk kullanımına yönlendirdiğini belirtiyor. Böylece pamuk talebinde bir artış görülebilir ve fiyatlar daha güçlü kalabilir. Ergezen ise son dönemde petrol fiyatlarındaki etkileyici artışın pamuk talebini desteklediğini ifade ediyor. “Petrol fiyatlarındaki büyük yükseliş, pamuk talebini tetikliyor. Sentetik elyafın rekabetçi avantajı zayıflarken pamuk lehine fark kapanıyor; bu da talebi kuvvetlendiriyor” diyor. MEG fiyatlarının yüksek kaldığı günlerde pamuk talebi daha da sertleşebilir, çünkü üreticiler polyester yerine doğrudan pamuk tercihine yönelebiliyorlar.
Küresel maliyet baskıları ve talep görünümü Artan üretim maliyetleri, gübre ve enerji giderlerindeki yükselişte birleşiyor; lojistik ve taşıma maliyetleri de yukarı doğru baskı kuruyor. Ekonomideki yumuşama sinyalleri talebi zayıflatabilirken, alternatif talebinin ortaya çıkması ve ekim alanlarının daralması arzı azaltabilir. Uzmanlar, poliyester talebinin savaş sonrası yeniden canlanabileceğini, bu durumun pamuk piyasasında bir miktar baskı oluşturabileceğini belirtiyorlar. Ayrıca sürdürülebilirlik odaklı doğal ve biyolojik ürünler talebi üzerinde kalıcı etkiler yaratabilir; ancak küresel büyümenin canlanması ve faizlerin indirilebilmesi henüz eski ritmine dönmediği için pamuk talebinde net bir artış beklemek zor görünüyor.
İklim koşulları ve üretim üzerinde baskı ABD’de kuraklık ve su krizi, özellikle Texas gibi büyük pamuk üretim bölgelerinde verimi düşürüyor ve ekim alanlarını daraltıyor. Bu durum küresel arzı baskılayarak pamuk fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskıyı güçlendiriyor. Uzmanlar, hava koşullarının tarım emtiaları ve pamuk için en önemli belirsizliklerden biri olduğuna vurgu yapıyorlar. Meksika ve ABD’deki zayıf yağışlar üretim beklentilerini aşağı çekiyor ve bu, fiyatları destekleyen bir diğer etken olarak öne çıkıyor.
Kaliteli pamukta arz tedarik daralması Küresel stoklar azalmaya devam ederken özellikle yüksek kaliteli pamukta arzın sıkılaşması, piyasada kaliteye bağlı olarak yeni fiyat farkları doğuruyor. Premium pamuk fiyatlarında makasın açılması bekleniyor; kaliteye sahip olan ürünlere olan talep de kuvvetli kalıyor. Piyasa katılımcıları, kalite odaklı üretim ve stok yönetiminin bu dönemde fiyatları belirleyen en önemli faktörlerden biri olduğunu belirtiyorlar.
