Orta Gelir Tuzağını Yüksek Katma Değerle Aşacak Yeni Vizyon: Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz
Yol gösterici bir vizyon eşliğinde, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Yapay Zeka Politikaları Derneği’nin düzenlediği bir toplantıda dönüştürücü etkileri olan teknoloji ve dijitalleşme konularını gündeme taşıdı. Dünya ekonomilerinin güç dengelerinin yeniden şekillendiğini ve bu süreçte jeopolitik gerilimlerin artış gösterdiğini söyleyen Yılmaz, yapay zekanın yatay bir teknoloji olarak öne çıktığını vurguladı. Yapay zekayı yalnızca teknolojik bir ilerleme olarak değil, tüm alanları kapsayan bir dönüşüm olarak görüyoruz, dedi ve kamu yönetiminden enerjiye, sağlıktan tarıma uzanan geniş etki alanını örneklerle açıkladı.
Türkiye’nin kalkınma vizyonunu küresel dönüşümlere paralel biçimde şekillendirdiğini ifade eden Yılmaz, 12. Kalkınma Planı’nın özünde dijital ve yeşil dönüşümün yer aldığını hatırlattı. Dijital dönüşüm vizyonları, işlem gücü kapasitesini güçlendiren ve veri altyapısını güvence altına alan bir yapıyı kurmayı hedefliyor; ayrıca yatırım planlarını bütüncül bir yaklaşımla büyütüyor. Ancak bu süreç, kapsayıcılık ve adalet eksikliğiyle riskler barındırabilir. Bu yüzden dijital uçurum kavramı bugün yapay zeka bağlamında da söz konusu.
Yılmaz, “Orta gelir tuzağını aşmak için yüksek teknoloji ve katma değer odaklı büyümeyi esas almalıyız” şeklindeki değerlendirmeye yer verdi. İşgücü maliyetindeki rekabet güçsüzlüğü ve yüksek teknoloji seviyesindeki eksiklikler, bu tuzağın büyümesini tetikleyebilir diye uyarıda bulundu. Ancak çözümün orta gelir tuzağını açarak üst gelir ligine çıkmak için daha yüksek teknolojiyle ve daha çok katma değer üreterek ilerlemek olduğunu vurguladı. Türkiye’nin Dünya Bankası sınıflandırmasına göre 2025 yılında üst gelir grubuna adım atacağını ve buna yönelik stratejilerin uygulanacağını belirtti. “Alt orta gelirden üst orta gelir seviyesine geçiş, bugün artık kalıcı bir hedef haline geldi. Bu süreçte katma değeri yüksek, yenilikçi ve özgürlük odaklı bir yapı gereklidir” diye konuştu.
Gelecek dönemde ekonomide önemli bir değişimin kapıda olduğuna işaret eden Yılmaz, yapay zeka, dijitalleşme ve merkezî koordinasyonun önemine değindi. Sanayi Bakanlığı’nın HIT-30 programı 30 milyar dolarlık bir yatırım planını ortaya koyuyor ve bunun 3,1 milyar doları veri merkezi ile yapay zeka stratejik yatırımlarını destekleyecek. KOBİ ve start-up’lara çeşitli finansal kaynaklar sunuluyor; büyük dil modeli çalışmaları ile uluslararası iş birlikleri ve standartlar çerçevesinde ilerleniyor. Ayrıca kişisel veri koruması, siber güvenlik ve milli güvenlik gibi alanlarda etik çerçeveler geliştirme hedefi de gündemde. Bu çerçeve, piyasanın dinamizmini engellemeyecek şekilde öngörülebilirlik sağlayacak bir düzenleme anlayışını benimsiyor.
İnsan merkezli yaklaşım her teknolojik ilerlemenin temeli olmalı. Yılmaz, yapay zekanın insan odaklı değerlerle uyum içinde gelişmesi gerektiğini bir kez daha vurguladı. İlk Yapay Zeka Strateji Belgesi’nin 2021-2025 dönemine göre güncellenerek yeni bir bakış açısıyla ele alınması gerektiğini söyleyen Yılmaz, 2021’de yapay zeka endeksinin 44. sırada olduğunu, 2024’te ise 34. sıraya yükseldiğini kaydetti. Bunun yeterli olmadığına dikkat çekti ve bu konudaki ilerlemenin sürdürülmesinin hayati önem taşıdığını belirtti.
