Türkiye’nin Yastık Altında Saklanan Altını Dudak Uçuklatan Sır: Çoğu Ülkede Bile Yok
Ons fiyatlarındaki küresel sıçrama ile birlikte Türkiye’deki altın varlıklarının değeri önemli ölçüde yükseldi. Ocak ayında görülen yaklaşık %25’lik fiyat artışı, toplam servet üzerinde yaklaşık 80 milyar dolarlık ek etki yarattı ve bu durum, tüketim davranışları üzerinde de belirgin izler bıraktı. Stokların milli gelire oranı yüksek seviyelerde seyrediyor, bu da ekonomik dengeyi dezenflasyon sürecinde daha kırılgan hale getiriyor.
Son bir yıllık dönemde altın fiyatlarındaki artış ile Türkiye’deki servet etkisi, Reuters’in referansıyla 300 milyar doların üzerine çıktı. Otomotiv ve konut gibi ana talep alanlarında baskıyı güçlendiren bu yükseliş, iç talebin beklenenin ötesinde canlı kalmasına katkıda bulundu. Merkez Bankası hesapları, ülke genelinde yaklaşık 600 milyar dolarlık altın stokunun yastık altında tutulduğunu gösterirken, bu büyüklüğün hanehalkı ve kurumsal kesimin fiziki altın birikimlerinden oluştuğu belirtiliyor.
Altın geleneksel bir yatırım aracı olarak kalıcı konumunu sürdürüyor; uzun dönemli güvenli liman özellikleri, taşınabilirlik ve kültürel tercihlerin birleşimi, bu varlık sınıfını erken dönemde koruyor. Ancak 2024 başında fiyatların hızla yükselmesi, birikimlerin harcama gücünü belirgin biçimde artırdı ve bu durum dezenflasyon sürecinin seyri üzerinde karmaşık etkilere yol açtı. Ocak ayında dolar bazında yaklaşık %25 değer kazanan altın, bir ay içinde Türkiye’nin toplam altın stokunda yaklaşık 80 milyar dolarlık değer artışına neden oldu. Ekonomik araştırma birimlerinin notları, son bir yılda altın stokundan elde edilen karı yaklaşık 311 milyar dolar olarak öne çıkarıyor ve bu rakamın GSYH’ye oranı tarihsel en yüksek seviyesi olarak kayda geçiyor.
Türkiye’nin altın sahipliği konusunda özel bir konuma sahip olduğunu gösteren veriler, hanehalkı düzeyinde yoğun altın cinsinden mevduat ve fonlar ile Merkez Bankası rezervlerinin toplam değerinin önemli ölçüde yüksek olduğunu işaret ediyor. Ülkenin toplam altın stoğu yaklaşık 760 milyar dolar olarak değerlendiriliyor ve bu rakam, milli gelirin yaklaşık %49’una denk geliyor. Yastık altı altının toplam içindeki payı ve ülkenin bu açıdan zenginleşmesi, küresel karşılaştırmalarda belirginleşiyor.
Altın artışının konut ve otomobil piyasalarına etkisi özellikle 2023 yılının son çeyreğinden itibaren belirginleşti. Altın mevduatının yüksek olduğu illerde konut fiyatları, diğer bölgelere göre daha hızlı yükseldi. Merkez Bankası’nın paylaştığı veriler, bu servet etkisinin konut ve otomobil talebini tetiklediğini gösteriyor; kredi maliyetlerinin yükseldiği dönemde yastık altı birikimlerinin harcamaya yönlendirilmesi, tüketim eğilimini destekledi. Son bir yıl içinde dolar bazında altın fiyatlarındaki artış yaklaşık %80’i bulurken, geçtiğimiz iki yılda bu artış yaklaşık %150 olarak kaydedildi. Bu veriler, para politikalarının sınırlı kalmasının ve iç talep üzerinde belirgin bir baskı kurmasının birleşiminden kaynaklanan bir tabloyu işaret ediyor.
