Türkiye’nin Yapay Zekâ Ekosistemi: Büyüme, Diaspora ve Finansal Denge Raporu
Türkiye’de yapay zekâ ekosistemi, sadece bir teknoloji alanı olmaktan çıkıp ülkelerin rekabet gücünü belirleyen stratejik bir dayanak haline geliyor. 2025 itibarıyla sermaye akışlarının yönü, kurumsal dönüşüm hızları ve yetenek rekabeti bu alanda odak noktası halinde. Türkiye İş Bankası çatısı altındaki Yapay Zekâ Fabrikası, Startups.watch ve Endeavor Türkiye’nin ortak katkılarıyla hazırlanan rapor, ülkedeki ekosistemin yeni dönemde nereye ilerlediğini net şekilde ortaya koyuyor. 180 yapay zekâ girişimi erken aşamada yatırım aldı, Türkiye’nin artık yalnızca kullanıcı değil, küresel düzeyde değer üreten bir aktör olduğuna işaret ediyor. Rapora göre 1.188 aktif yapay zekâ girişimi; bu ekosistemin genç ve hızlı büyümesini yansıtıyor. 2024–2025 döneminde 180 girişimin erken aşamada yatırım alması ise gelecekte daha büyük finansman turları ve unicorn sayısında artış beklenmesini gösteriyor.
Küresel yatırımlar rekor kırdı, seçicilik arttı Raporda öne çıkan temel eğilim, yapay zekâya yapılan küresel yatırımların dönüşümü. 2025’te işlem sayısı düşerken toplam yatırım hacmi zirveyi görmüş durumda. Bu durum, yatırımcıların çok sayıda erken aşama girişim yerine, pazar liderliği potansiyeli taşıyan daha olgun şirketlere odaklandığını gösteriyor. Kasım 2025 itibarıyla dünya genelinde 326 yapay zekâ unicornu mevcut ve bu unicorn’ların %67’si Amerika’da konumlanıyor. Türkiye ise Insider’ın unicorn statüsüne ulaşmasıyla, Doğu ve Güneydoğu Avrupa’da bu başarının tek temsilcisi konumunda bulunuyor ve bölgesel yatırım stratejileri açısından kilit bir giriş noktası oluyor.
Diaspora fark yarattı: Yatırım medyanı 24 kat yüksek Rapor, yapay zekâ diasporasının küresel etkisini de inceliyor. 274 Türk kuruculu yapay zekâ girişimi, ABD ve İngiltere başta olmak üzere küresel piyasalarda hızla ölçekleniyor. 2025 yılında diaspora girişimlerinin yatırım medyanı 2,4 milyon dolar olarak kaydedildi ve bu, Türkiye merkezli girişimlerin medyan yatırım tutarının 24 katına denk geliyor. Türk kuruculu şirketler Fal.ai ve Periodic Labs gibi örneklerle unicorn statüsüne ulaşırken, diaspora ekosistemi küresel satış, fiyatlama ve ölçekleme deneyimini yerel ekosisteme aktararak önemli bir bilgi transferi sağlıyor.
Yapay Zekâ Fabrikası ekosistemin finansal omurgası oldu Raporda öne çıkan özel bölümde Yapay Zekâ Fabrikası, 2023’te kurulan ve kısa sürede ekosistemin en aktif yatırımcılarından biri haline gelen stratejik bir yapı olarak tanımlanıyor. Şu ana kadar 30 girişime yatırım yapan Fabrika’nın portföyündeki 52 girişim ve 1 unicorn bulunuyor; toplam yatırım hacmi 546 milyon dolar ve toplam değerlemesi 5 milyar doların üzerinde.
Girişimlerin ölçeklendirme kararları hızlandı Türkiye Bilişim Vakfı Başkanı Faruk Eczacıbaşı, yapay zekâ dönüşümünü “anlatı değişimi” olarak nitelendiriyor. Endeavor Türkiye Başkanı Emre Kurttepeli ise altyapı üreticisi olmaktan çıkıp, altyapı üzerinde uygulama ve çözümler geliştirmeye odaklanılması gerektiğini vurguluyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ise yapay zekânın dijital egemenlik ve Milli Teknoloji Hamlesi vizyonunu destekleyen stratejik bir alan olduğuna işaret ediyor. Insider’ın CEO’su Hande Çilingir, diasporanın küresel deneyiminin ürün-pazar uyumunu ve ölçekleme kararlarını hızlandırdığını belirtiyor ve “global-first” bakış açısının rekabet avantajı yarattığını ifade ediyor. Fabrika’nın yöneticisi Can Bakır da yapay zekânın artık bugünün gerekliliği olduğunu ve ekosistemi birleştiren yön veren bir yapı olarak konumlandıklarını dile getiriyor.
B2B ağırlığı sürüyor, mobil uygulamalar öne çıkıyor Rapor, Türkiye’deki yapay zekâ girişimlerinin yaklaşık %75’inin B2B odaklı olduğunu ve B2C payının sınırlı kaldığını gösteriyor. GenAI alanında çözümler üreten her dört girişimden birinin mobil uygulama temelli olduğu belirtiliyor; bu durum mobil pazara açılımı tetikleyerek uygulama mağazalarında görünürlüğü artırıyor. Bazı girişimlerin beş yıl içinde 10 milyon doların üzerinde aylık tekrarlayan gelir (MRR) elde ettiği de raporda öne çıkan bulgular arasında.
2026’da uygulama ekonomisi öne çıkacak Öngörüler, rekabetin altyapıdan çok uygulama ve ticari çözümlemeler üzerinde yoğunlaşacağını gösteriyor. Büyük dil modelleri ve donanım tarafındaki zorluklar sürerken, Türkiye için esas fırsat, dikey sektörlere odaklanan ve küresel pazarda ölçeklenebilir yapay zekâ çözümlerini hayata geçirebilen girişimler olarak görülüyor. Genç nüfus, güçlü mühendislik altyapısı ve giderek olgunlaşan ekosistem, Türkiye’yi bölgesel bir yapay zekâ merkezi olma yolunda güçlendiriyor. En yoğun alanlar: Computer Vision ve GenAI Türkiye’de yapay zekâ girişimlerinin en yoğunlaştığı alanlar Computer Vision, ardından Generative AI ve Conversational AI olarak sıralanıyor. Diasporada ise GenAI ve Agentic AI çözümleri ön planda. Bu farklılaşma, yurt dışındaki girişimlerin daha çok otomasyon, karar mimarisi ve ölçeklenebilir SaaS modellerine yöneldiğini gösteriyor. Kurumlar yapay zekâya yakın yerli girişimlere mesafeli Özel anket, Türkiye’de kurumların %53’ünün yapay zekâyı iş süreçlerine entegre ettiğini, yerli girişimlerle çalışan kurum oranının ise yalnızca %6,25 seviyesinde olduğunu ortaya koyuyor. Bu durum, kurumsal taraf ile girişimler arasında aşılması gereken önemli bir ölçek bariyeri bulunduğunu gösteriyor.
