Türkiye İçin Alarm Veren AB–Hindistan STA’sı
Avrupa Birliği ile Hindistan arasında, bugüne kadar imzalanan en kapsamlı serbest ticaret anlaşmasının müzakereleri sonuçlandı. Bu çerçevede 2 milyar insanı kapsayan bir ticaret penceresi açılırken, taraflar arasında güvenlik ve savunma alanında da ortaklık kurulması öngörülüyor. Çin’le artan rekabet ve ABD ile gerilimler, AB açısından Hindistan’la derinleşen ilişkiyi jeostratejik olarak kritik hale getiriyor. STA’nın onay süreci AB Konseyi tarafından tamamlandıktan sonra Avrupa Parlamentosu’na sunulması planlanıyor ve bu adımlar, tarife tavizleriyle birlikte yeni bir ticaret dinamiğini tetikleyecek gibi görünüyor.
Türkiye açısından endişe yaratan bir tablo olarak değerlendirilen görüşlerde, İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, Hindistan–AB STA’sının Türkiye’nin pazar payına olumsuz etkileri olabileceğine dikkat çekti. Mercosur Anlaşması sonrası Hindistan ile imzalanan bu STA’nın Türkiye’nin AB pazarındaki rekabet gücünü önemli ölçüde zedeleyebileceğini öne sürdü. Hindistan’ın 773 milyar dolarlık ihracat hacmiyle dünyanın 10’uncu büyük ihracatçısı konumunda olduğu, AB ile Hindistan arasındaki mal ve hizmet ticaretinin 180 milyar euroyu aştığı ve son 10 yıl içinde ticaret hacminin yaklaşık yüzde 90 arttığı bilgisi paylaşıldı. Yeni STA ile bu büyümenin daha da hızlanması bekleniyor.
Gümrük vergilerinin büyük ölçüde düşürüleceği alanlar arasında deniz ürünleri, kimyasallar, plastik ve kauçuk, deri ve ayakkabı, tekstil ve hazır giyim, metal ve mücevherat gibi ürünler yer alıyor. Otomobillere uygulanacak vergiler kademeli olarak yüzde 10’a çekilecek ve yıllık 250 bin adetlik bir kota öngörülecek. Otomotiv parçalarında ise vergilerin beş ila on yıl içinde tamamen kaldırılması planlanıyor. Makine ürünlerinde yüzde 44, kimyasallarda yüzde 22, ilaçlarda ise yüzde 11’lik gümrük vergilerinin önemli ölçüde ortadan kalkması bekleniyor.
Türkiye için kritik sektörler risk altında olarak görülen değerlendirmede, Hindistan’ın gümrük indirimlerinden yararlanmasıyla Türkiye’nin makine, otomotiv, kimya ve tekstil gibi stratejik alanlarda rekabet gücünün artacağı ve pazar payı kaybı yaşayacağı ifade edildi. Türkiye’nin Gümrük Birliği nedeniyle Hindistan menşeli ürünlere AB ile aynı düzeyde düşük gümrük vergisi uygulamak zorunda kalması, bu süreçte eşdeğer erişimin bulunmamasıyla birlikte sorunları derinleştirebilecek bir faktör olarak vurgulandı. Anlaşmayla Hindistan’ın düşük maliyetli üretim yapısı ve ölçek ekonomisi avantajı kazandığı için AB için alternatif bir tedarik ve üretim merkezi haline gelebileceği, hizmet ticareti, yatırımların korunması ve teknoloji iş birlikleriyle Türkiye’ye kıyasla Hindistan’ın daha cazip bir merkez olarak öne çıkabileceği ifade edildi. Bu durum, doğrudan yabancı yatırımların ve tedarik zincirlerinin Hindistan’a kaymasına yol açabilir.
“Gümrük Birliği güncellemesi artık ertelenemez” başlığı altında Zeytinoğlu, sürecin henüz sonuçlanmadığını ancak onay aşamasında Türkiye’nin gümrük birliğindeki dengesizlikleri gidermek için daha aktif adımlar atması gerektiğini belirtti. Türkiye’nin AB STA’larına paralel olarak dahil edilmesinin, hizmetler, tarım ve kamu alımlarının da gümrük birliği kapsamına alınmasını gerektirdiğini vurguladı. Aksi halde Türkiye’nin her yeni AB STA’sında sistematik kayıplarla karşılaşabileceği konusunda uyardı.
