Trafik Cezaları Ağırlaştı: Sahte Plaka, Ehliyetsiz Sürüş ve Kırmızı Işık İhlali ile Hız Sınırı Aşımı Artık Cezai Takipte
TBMM Genel Kurulu tarafından kabul edilen Kanun, Karayolları Trafik Kanunu’nda sınırlı sayıda olsa da birçok önemli değişikliği hayata geçiriyor. Buna göre, otoyol bölgelerindeki trafik zabıtası ihtiyacı karşılanamadığında, görev alanı ile sınırlı olmak kaydıyla İçişleri Bakanı onayıyla genel zabıtaya dönüştürülebilecek ve böylece trafiğin düzenlenmesi ile trafik suçlarına el koyma yetkisi genişletilecektir. Elektronik ortamda tescili mümkün araçlarda satıştan itibaren 3 iş günü içinde tescil zorunluluğu getirilmiştir.
Vefat eden araç sahiplerinin mirasçıları, 90 gün içinde gerekli belgelerle tescil kuruluşuna başvurarak adına tescil belgesi alma yükümlülüğüne sahiptir. Bu kapsamdaki işlemler mirasçı adına tescil tarihi üzerinden yürütülecektir. Ayrıca mirasçı adına tescil edilmeden trafiğe çıkarılan araçlar için sürücüye 3 bin lira idari para cezası uygulanacak; tescil belgesi alınıp mirasçılar adına tescili tamamlanana kadar araç trafikten menedilecektir.
Plakasız araç kullanımı ve sahte plaka cezaları Kanun, plaka konusundaki ihlallerde cezaları önemli ölçüde artırıyor. Plaka üzerinde bilinçli değişiklik yapanlar ve plakayı bilerek okumayanlar için ağır cezalar öngörülüyor; plaka uygun hâle getirileceği süreye kadar araç trafikten menedilecek veya sürücü belgesi geri alınacaktır. İnceleme sürecinde iki veya daha fazla tescil plakasının farklı okunmasına yol açanlar için çok daha yüksek cezalar uygulanacak.
Sahte plaka kullanımı veya tescil kaydı bulunmayan plakayı takıp kullananlar 140 bin lira ceza ile sürücü belgelerini geçici olarak geri alabilir; bu ihlaller son bir yılda tekrarlanırsa ceza 280 bine kadar çıkabilir ve araç trafikten 30-60 gün süreyle menedilebilir. Ayrıca resmi belgede sahtecilik suçu kapsamında cezalar uygulanır.
Takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcıları konusundaki düzenlemeler, araçlarda bulunan bu cihazların bulundurulması, kullanılması ve denetlenmesine odaklanıyor. Sürücü kartı kullanımında uyumsuzluklar ve bozuk kartlar durumunda cezalar ağırlaşıyor. Takograf kullanmayanlara 75 bin lira, takograf veya hız sınırlayıcı bulundurmayanlara ise 75 bin lira daha cezai yaptırım uygulanıyor. Ayrıca ilgili kurumlar arası koordinasyonla denetim ve kayıtlar üzerinden cezaların uygulanması öngörülüyor.
Ehliyet ve sürücü belgeleri Ehliyet veya sürücü belgesi geri alınanlar için psikoteknik değerlendirme ve sağlık raporları şartı getiriliyor. Bu süreçte ihlallerin tekrarı halinde belgelerin iade edilmesi veya iptali için belirlenen süreler uygulanacak. Aynı zamanda saldırı amacıyla araç kullanma, takip etme gibi durumlardaki cezalar da belirgin şekilde artırılıyor.
Özel yükler ve araç güvenliği kapsamında özel izne bağlı yük taşımacılığı için belirlenen bedeller ve uygulamalara ilişkin usuller, taşıtan ve işletene ait sorumlulukları netleştiriyor. Yük taşıma ve bağlama kuralları, kurallara uymayanlara cezai yaptırımlar yönünden ağırlaştırılmıştır. Ayrıca tehlikeli madde taşımacılığı ve gabari dışı yükler için özel cezalar öngörülmüş durumda.
Kış koşulları ve lastikler Hava ve iklim şartlarına bağlı olarak kış lastiği kullanımı zorunlu hâle getiriliyor. Denetimlerde lastik uygunluğu sağlayamayan sürücülere 6 bin lira ceza uygulanıyor ve araç yakın bir konumda güvenli hâle getirilebilecek bir yere yönlendiriliyor. Kar ve buzla mücadele çalışmaları sırasında lastik kullanmayanlara ve yolları tahrip eden sürücülere ayrıca cezalar uygulanacaktır.
Drift ve akrobatik hareketler yapan sürücülere ağır cezalar öngörülüyor. Motorlu bisikletler ve motosiklet türündeki araçlar için tek tekerlek üzerinde veya tehlikeli hareketlerle sürüş yapanlar 46 bin liradan başlayan cezalarla karşılaşacak; sürücü belgesi süreyle geri alınacak ve araç trafikten men edilecektir. Ayrıca sürücülerin psikoteknik değerlendirmeden geçmesi zorunlu hâle getirilebilir.
İleri sürüş güvenliği ve iletişim cihazları sürücüler, ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazlarını uygun kullanmalı; kural ihlali halinde cezalar artacaktır. Seyir halinde cep telefonu veya benzer cihazları kullananlara cezalar uygulanır ve belirli sürelerle sürücü belgeleri geri alınabilir.
Genel olarak yasa, araç tescil işlemlerinin hızlı ve güvenli şekilde tamamlanmasını, mirasçı süreçlerinin düzenli işlemesini, plaka ve ehliyet konularında net yaptırımları ve sürücü davranışlarının sıkı denetimini hedeflemektedir. Bu çerçevede gerektiğinde mevzuatta belirtilen yönetmelikler yoluyla uygulamalar güncellenecek ve uygulanacaktır.
