Taliban’ın Afganistan’daki Yeni Yasası: Kölelik, Ölüm Cezası ve Kadınların Eğitime Yasağı
Afganistan’da Taliban yönetiminin yeni ceza uygulamaları kamuoyuna sunuldu. Düzenlemeler, ceza hukukunun dini kimlik, mezhep, cinsiyet ve toplumsal statü gibi faktörlere göre farklı biçimlerde uygulanacağını öne sürüyor.
“Kölelik” kavramı metinde açıkça yer alıyor ve kölelik cezalandırma yetkisinin doğrudan efendilere bırakıldığına dair ifadeler bulunuyor. Bu durum, insan hakları örgütleri tarafından geniş çapta eleştiriliyor.
Toplum dört sınıfa ayrılıyor Taliban, toplumu dört ayrı sosyal sınıfa bölüştürüyor: din alimleri, seçkinler, orta sınıf ve alt sınıf. Suçun türü ve cezanın ağırlığı, kişinin sosyal statüsüne göre belirleniyor: din alimleri için uyarı, seçkinler için mahkeme çağrısı ve uyarı, orta sınıf için hapis, alt sınıf için ise ek bedensel cezalar öngörülüyor.
Muhaliflere ölüm cezası yetkisi Taliban mahkemeleri, muhalifler ve eleştirmenler hakkında ölüm cezası kararı verebilme yetkisine sahip sayılıyor. İsyancı olarak tanımlanan kişilerin kamu güvenliğini tehlikeye attığı düşünülüyor ve bu nedenle ölüm cezası savunuluyor.
İhbar etmeyene de ceza Yetkililere bildirmeyen vatandaşlar için hapis cezaları öngörülüyor. Bu kapsamda tüm vatandaşlardan Taliban karşıtı faaliyetleri ilgili makamlara bildirmeleri isteniyor; aksi halde cezalandırılacakları belirtiliyor.
Bireysel cezalandırma yetkisi ve toplumsal normlar Yeni düzenlemeler, vatandaşların “günah” işlendiğini gördüklerinde doğrudan cezalandırma yetkisini kullanmalarına olanak tanıyor.
Kız çocuklarının eğitimi yasağı Düzenlemeler çerçevesinde kız çocuklarının eğitimi tamamen yasaklanıyor. Ayrıca ülkede dans etmek ve dans edenleri izlemek de suç sayılıyor.
Ahlaksızlık ve yerlerin yıkımı Ahlaksızlık olarak değerlendirilen yerlerin yıkılması öngörülüyor; ancak hangi mekanların bu kapsama girdiği belirsizliğini koruyor ve bu durum keyfi uygulamalara zemin hazırlayabilir.
Şiddet, çocuklar ve relatif ilişkiler Şiddet mevzuatında, kemik kırığı ya da deride yırtık oluşturmayan eylemler serbest olarak değerlendiriliyor. Öte yandan çocuk istismarı ve çocuklara yönelik şiddetin cezasız kalabileceği eleştirileri sürüyor. Ayrıca bir baba, 10 yaşındaki çocuğunu namazı ihmal etmek gibi gerekçelerle cezalandırabilirken, akrabalık bağı bulunmayan kadın ve erkeğin bir arada bulunması da suç kapsamına alınıyor.
Mezhep değiştirme Taliban, Hanefi mezhebine dayalı olarak mezhep değiştirenleri kafir olarak görüyor ve bu durumun hapis cezasına yol açabileceğini belirtiyor.
İnsan hakları standartlarından ve adil yargılanma ilkelerinden sapmalar içerdiği gerekçesiyle eleştirilere maruz kalan bu yeni mevzuat, Taliban’ın 2021’de ülkeye hâkim olduktan sonra hayata geçirdiği uygulamalar arasında yer alıyor.
