Su Ürünleri İhracatında Birim Fiyat Yüzde 20,4 Artış Gösterdi
Türkiye’nin su ürünleri ve hayvansal mamuller sektörü, 2025 yılında da ihracat yoluyla ivmesini sürdürdü. Miktarda ufak bir değişim yaşanırken değerler %4,63 artış gösterdi; bu tablo, fiyat artışları ve yüksek katma değerli ürünlerin büyümeyi tetiklediğini işaret ediyor. Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Başkanı Bedri Girit, 2025 yıl sonu itibarıyla toplam ihracatın 4,04 milyar dolar olduğunu ifade etti ve sektörün bu dönemde de liderliğini koruduğunu vurguladı.
Su ürünleri ihracatında değer olarak %11’lik yükseliş kaydedildi; miktarın hafif azalmasına rağmen birim fiyatlar 6,46 dolardan 7,78 dolara çıkış gösterdi. Kanatlı ürünler ise alt kırılımlarda güçlü bir artışla dikkat çekti ve 722 milyon dolarlık ihracat ile öne çıktı. Bal ihracatı ise %4 artışla 33 milyon dolara ulaştı. Geçen yıl en çok ihraç edilenler arasında diğer su ürünleri (midye, istakoz, karides, kalamar, ahtapot, sübye ve diğer omurgasızlar) 607,8 milyon dolar ile birinci, alabalık 600,4 milyon dolar ile ikinci ve çipura 417,4 milyon dolar ile üçüncü sırada yer aldı.
Üretimde kontrollü, planlı ve ihracat odaklı yetiştiricilik Girit, sektörün üretim tablosunu şöyle özetledi: 2024’te su ürünleri üretimi 933 bin ton olurken, yetiştiricilik 577 bin tonla toplam üretimin %61,8’ini oluşturdu. Bu oran, sektörün daha kontrollü ve ihracat odaklı bir yetiştiricilik modeline yöneldiğini gösteriyor. 2025 için hâlâ açıklanmamış olan veriler ışığında kanatlı üretiminin 2,7 milyon ton olması ve ihracatının 390 bin ton olarak öngörüldüğü, yumurta üretiminin 1,3 milyon ton ve ihracatının 188 bin ton seviyesinde seyredeceği tahmin ediliyor. Süt ürünlerinde ise peynirin 858 bin ton, yoğurt–ayranın 1,5 milyon ton, tereyağının 111 bin tonluk üretim ve ihracat hedefleri bulunuyor; ayrıca süt tozu ihracatının 31,4 bin ton olması bekleniyor.
Suriye’ye yönelik ihracat dikkat çekici Sektörün net ihracatçı konumu, 2025’te yaklaşık 4,04 milyar dolar ihracat ve 365 milyon dolar ithalat ile pekişti. Pazarlar arasında Rusya, Irak ve İtalya öne çıktı; Rusya 523 milyon dolar, Irak 521 milyon dolar ve güçlü artışla İtalya 306 milyon dolar olarak sıralandı. AB ülkelerinden Hollanda ve Yunanistan’da artışlar dikkat çekti; Rusya’da miktardaki düşüşe rağmen fiyat avantajı sürüyor. Suriye pazarı ise %77 değer artışı ve %56 miktar artışıyla kanatlı ürünler açısından kilit bir büyüme gösterdi.
İç pazar dinamikleri ve 2026 hedefleri İç pazar 2025’te yüzde 1 ile 7 arasında büyüse de bazı kotalı ürünlerde ihracat düşüşleri görüldü; sofralık yumurta, süt tozu ve tereyağı gibi ürünlerde ihracat baskılanırken iç piyasadaki satışlar kârsız veya zararlı seyretmiş durumda. Sektör, ihracatta yaklaşık 11 katlık bir dış ticaret fazlasını sürdürdü ve 2026 için ihracat hedefini 4,3 milyar dolar olarak belirledi. Bu hedef, 2025 çıktısına göre yaklaşık %6–%7’lik bir artışı öngörüyor.
Rekabet ve gelecek dinamikleri Hindistan’ın AB pazarlarına daha düşük gümrüklerle girme çabaları, Türkiye’nin bulunduğu kategoriyle rekabeti etkileyebilir. Ancak kalite, sürdürülebilir üretim, lojistik kapasite ve taze ürün tedarik gücü sayesinde Türkiye’nin yüksek katma değerli segmentte konumunu koruması bekleniyor. AB ve özellikle İtalya, Hollanda, Yunanistan ve Birleşik Krallık gibi pazarlarda ise konum avantajlı kalacaktır. Irak ve BAE’deki bazı yasak ve kota uygulamaları, geçici etki yaratarak ihracatı baskılıyor; bu durum Kanatlı ürünlerdeki artış potansiyelini sınırlayabiliyor. Ancak yasaklar kalktığında ve kota esneklik kazandığında toplam ihracatın daha güçlü büyüyebileceği değerlendiriliyor.
