Sokakta Güvenlik Kimin Sorumluluğunda? Isırma Vakalarında Tazminat
Sokaklarda başıboş gezen hayvanların bir vatandaşa saldırması veya trafikte kazaya sebebiyet vermesi durumunda, hukuk sistemi “sorumlu bir muhatap” arar. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ve Belediye Kanunu uyarınca; sahipsiz hayvanların rehabilitasyonu, bakımı ve çevreye zarar vermelerinin önlenmesi görevi doğrudan belediyelere ve valiliklere (idareye) verilmiştir. Dolayısıyla, bir ısırma vakası yaşandığında bu durum hukuken bir “hizmet kusuru” teşkil eder.
Peki, böyle bir olay başınıza gelirse ne yapmalısınız?
1. Delil Toplama ve Tıbbi Müdahale
Davanın temelini olay anındaki deliller oluşturur. Saldırı sonrası derhal bir sağlık kuruluşuna başvurarak “adli rapor” tutturulmalıdır. Olay yerinin fotoğrafları, varsa görgü tanıklarının iletişim bilgileri ve çevredeki kamera kayıtları (mobese veya iş yeri kamerası) hayati önem taşır. Ayrıca, saldırgan hayvanın küpeli olup olmadığı veya daha önce şikayet konusu yapılıp yapılmadığı da araştırılmalıdır.
2. İdareye Başvuru Zorunluluğu
İdare hukukunda doğrudan dava açılmadan önce, ilgili belediyeye veya valiliğe yazılı olarak başvurarak uğranılan zararın (maddi ve manevi) tazmini talep edilmelidir. İdare bu talebe 30 gün içinde cevap vermezse veya talebi reddederse, artık yargı yolu açılmış demektir.
3. “Tam Yargı Davası” Süreci
Belediyeye karşı açılacak dava, adli mahkemelerde değil İdare Mahkemelerinde açılır. Bu davada;
- Maddi Tazminat: Tedavi giderleri, iş görememezlikten kaynaklanan kazanç kaybı, giysilerin zarar görmesi gibi kalemler istenir.
- Manevi Tazminat: Saldırı sonrası yaşanan korku, travma ve çekilen acının bedeli olarak talep edilir.
4. Kusursuz Sorumluluk ve Savunmalar
Belediyeler genellikle “bütçemiz kısıtlı” veya “hayvanı topladık ama yasalar gereği aldığımız yere bıraktık” savunmasını yapar. Ancak Danıştay’ın yerleşik kararları; idarenin, sahipsiz hayvanların çevreye vereceği zararları önlemek için gerekli tedbirleri (bakımevi, kısırlaştırma, denetim) tam ve eksiksiz alması gerektiğini, aksi takdirde “hizmet kusuru” nedeniyle tazminat ödemek zorunda olduğunu belirtmektedir.
Sonuç olarak; sokak hayvanlarını korumak ne kadar yasal bir görevse, vatandaşın can güvenliğini sağlamak da o kadar temel bir yükümlülüktür. Bir saldırı mağduruysanız, yaşananların “doğal bir olay” değil, bir yönetim ihmali olduğunu bilerek hukuki haklarınızı arayabilirsiniz. Adalet, sadece insanların değil, sokağın düzeninden sorumlu kurumların da uyması gereken bir kuraldır.
