Paralel Evrenlerde Zeki Yaşamın Var Olma İhtimali Hesaplandı
İsviçre ve İngiltere’den gelen araştırmacılar, karanlık enerjinin yıldız oluşumu ve dolayısıyla Dünya dışı zekânın potansiyeli üzerindeki etkisini inceledi. Bilim insanları, evrenin zamanla hızlanan genişlemesini açıklayan bu gizemli kuvveti karanlık enerji olarak adlandırıyor. Çalışma, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergisinde yayımlanarak karanlık enerjinin yoğunluğu ile evrenin tarihsel toplam yıldız üretimi arasındaki ilişkiye odaklandı. Yeni bir teorik çerçeve oluşturarak yalnızca bizim evrenimizi değil, karanlık enerji yoğunluğu farklı olan varsayımsal evrenleri de kapsayacak bir model sunuldu. Bu yönüyle çalışmanın çoklu evren (multiverse) kavramı ve orada zeki yaşamın olasılığı konusundaki tartışmaları tetiklediğini göstermek mümkün.
NASIL VAR OLDUK? Araştırma ekibi, bu sorunun yanıtını antropik düşünce yöntemiyle aradı. İnsan varlığını temel çıkarım olarak ele alan bu yaklaşım, evrenin bazı temel özelliklerinin bizim var oluşturmamızla anlamlı hale geldiğini savunuyor. Karanlık enerji yoğunluğunun neden belirli bir değerde bulunduğu sorusuna da bu bakış açısıyla yanıt arandı. 1980’lerin sonunda Nobel ödüllü fizikçi Steven Weinberg, karanlık enerjinin yoğunluğu yükselseydi evrenin çok daha hızlı genişleyeceğini ve maddelerin galaksiler ile yıldızlar üretmesini engelleyerek yaşam ihtimalini azaltacağını öne sürmüştü.
Karanlık enerji, evrenin hızla genişlemesini tetikleyen ve doğası hâlâ çözülememiş bir fenomen olarak kabul ediliyor. Yıldız oluşum süreçleriyle doğrudan ilişki kuran bu olgu, zeki yaşam ihtimalini de dikkatle etkileyen bir faktör olarak görülüyor. Dünya’daki yaşamın Güneş olmadan var olamayacağı fikriyle paralel olarak, yıldızlar da akil yaşam için temel bir ön şart olarak değerlendiriliyor. Durham Üniversitesi Hesaplamalı Kozmoloji Enstitüsü’nden kozmolog Dr. Daniele Sorini, Popular Mechanics’e verdiği demeçte şu ifadeleri paylaştı: “Yıldızlar, bilinen yaşamın ortaya çıkması için bir önkoşuldur. Dolayısıyla, zeki yaşamın bizim evrenimizde mi yoksa karanlık enerji yoğunluğu farklı olan bir evrende mi daha kolay geliştiğini sorguluyoruz.”
EVRENİMİZ ELVERİŞSİZ Yapılan hesaplar, evrenin toplamında oluşan yıldız sayısının karanlık enerji yoğunluğu şu anki değerinin yaklaşık onda birine düştüğünde en yüksek seviyeye ulaştığını gösteriyor. Bu durum, yaşam için en uygun evrenin mevcut değerimizden daha az karanlık enerji içeren bir senaryo olabileceğini işaret ediyor. Senaryoda sıradan madde, yıldızlara dönüştüğü oranda yaklaşık %27’lik bir pay alırken, kendi evrenimizde bu oran yaklaşık %23 civarında kalıyor. Böylece mevcut evrenimizin yaşam için oldukça elverişli olduğunu, ancak kesin en ideal koşullara sahip olmadığını söylemek mümkünleşiyor.
Araştırma ayrıca, karanlık enerji yoğunluğunun artmasıyla yıldız oluşumunun ve dolayısıyla zeki yaşam ihtimalinin giderek azaldığını ortaya koyuyor. Lakin çoklu evren varsayımı altında yapılan hesaplar, evrenlerin yaklaşık %99,5’inin bizimkinden daha yüksek karanlık enerji yoğunluğuna sahip olabileceğini gösteriyor. Sorini’ye göre bu çelişki oluşturmuyor: “Yüksek karanlık enerjili evrenlerde tek tek bakıldığında daha az zeki gözlemci bulunabilir. Ancak bu tür evrenlerin sayısı çok fazla olduğundan toplamda yine zeki gözlemci sayısı anlamlı ölçüde bulunabilir.”
Çalışmanın amacı, çoklu evrenin var olup olmadığını kanıtlamak ya da uzaylı yaşamını tespit etmek değildir; daha çok karanlık enerjinin bu gizemli değeriyle neden şu anda karşılaştığımız değerde olduğunu, bizim varlığımızdan hareketle kavramsal bir düşünce deneyiyle ele almayı hedeflemektedir. Sorini, “Çoklu evrenin gerçek olup olmadığını bu çalışmanın temel amacı saymıyoruz” ifadesini kullanıyor ve “Asıl hedefimiz, evrendeki gözlenen karanlık enerji yoğunluğunun neden bu değerde olduğunu makul bir açıklama çerçevesinde sunmaktır” diye ekliyor.
