Pamuk Ekim Alanlarında Sert Düşüş Bekleniyor: Web İçin Benzersiz Başlık
İzmir Ticaret Borsası Başkan Yardımcısı Bülent Uçak’a göre ekim dönemi yaklaşırken üreticilerin pamuk ekimi ve üretimine olan motivasyonu düşmüş durumda. Bölgedeki ekim alanlarında da azalma bekleniyor ve bununla birlikte küresel pamuk ticaretinin çırçırlanmış lif üzerinden yürütülmesi, diğer tarımsal ürünlere kıyasla ülke içinde bir korelasyon yaratıyor. Bu durum, hem yurtiçi hem de dünya fiyatları arasında sıkı bir bağ oluşturuyor.
Mevcut sezonda fiyatlar 60-65 cent aralığında dalgalanırken, Ortadoğu’daki çatışmanın etkisiyle bu seviye 70 centlere çıktı. Türkiye’de pamuk fiyatları dünya fiyatlarını takip etmekle birlikte Mayıs 2022’den bu yana ortalama olarak yaklaşık %7 daha düşük seyrediyor. Kalite farkı nedeniyle (42 ve 52 renk pamuk) düşük kalite üretiminin artması, Türkiye aleyhine fiyat farklılıklarını büyütüyor. Çiğitli pamuk fiyatı geçen sezon yaklaşık 23 lira iken bu sezon %11 artışla 25,5 liraya çıktı; ancak üretim maliyeti 35 lirayı bulduğundan üretici başına yaklaşık 10 lira zarar oluşuyor.
“Son 15 yılın en düşük seviyesindeyiz” diyen Uçak, Türkiye’de pamuk ekili arazilerin 2022’de 5,7 milyon dekarla son 20 yılın zirvesine ulaştığını, ancak geçen yıl bu rakamın 4,7 milyona gerilediğini hatırlatıyor. Önümüzdeki dönemde ekim alanlarında daha da düşüş öngörüyor. 2022 yılında üretim 227 bin tonla rekor kırarken, geçen sezon 200 bin ton seviyesinde kaldı. Yeni sezon için ilk rekolte tahminlerinde, fiyat düşüşü ve sulama sorunları nedeniyle yaklaşık 160 bin ton civarında öngörüldü; buna rağmen kuraklık nedeniyle bu rakam daha da aşağı yönlü revize oldu ve üretim 130-140 bin ton aralığında gerçekleşti. Bu rakamlar son 15 yılın en düşük üretimi olarak kayda geçti.
Geçen yıl üretim desteği olarak dekara yaklaşık 1400 lira sözleşmişken ödemelerin tamamlanamadığı dile getiriliyor. Yüksek maliyet, düşük verim ve fiyatların beklentilerin altında kalması nedeniyle üretici, sezonu zararla kapatma riskiyle karşı karşıya. Hasat sonrası kilo başına prim desteği konusunda da tatmin edici adımlar atılmadığı ifade ediliyor.
Mevcut koşullar altında üreticinin pamuk ekimine yönelik motivasyonu azalmış durumda. Bölgede pamuk yerine buğday, mısır, sanayi tipi domates ve ayçiçeği gibi alternatif ürünlere yönelim hız kazanıyor. Piyasa koşulları ve kış yağışları nedeniyle nisan ayında başlayacak ekimlerde pamuk alanlarının geçen yıla göre belirgin şekilde azalması bekleniyor. Sahadan elde edilen veriler bu öngörüyü doğruluyor. Bu sezon üretimin en iyi ihtimalle 100-110 bin ton, en kötü ihtimalle 80-90 bin ton civarında gerçekleşmesi bekleniyor.
Devletin geçen yıl pamuk üretimine destek olarak kilo başına en az 4-5 lira prim vermesi gerektiğini savunan Uçak, bu desteğin acilen açıklanmasının sektör için hayati öneme sahip olduğunu belirtiyor. Aksi halde pamuk üretimindeki düşüş, yalnızca tekstil ve konfeksiyon sektörlerini değil, genel ekonomiyi de olumsuz yönde etkileyebilir.
