Otomotiv Paketi ve Türkiye İçin Olası Riskler: AB’nin Yeni İçerik Kuralları
Avrupa Birliği’nin yeşil dönüşüm hedeflerini güçlendirmek amacıyla hazırlanan otomotiv paketinin Türkiye’yi yakından ilgilendiren boyutları gündemde. AB’nin konuyla ilgili taslak metni, 2035 sonrası benzinli ve dizel araçlara ilişkin bazı kararları hafifletirken, yeni araç satışlarının emisyon bilgilerinde önemli değişiklikler öngörüyor. Bu çerçevede, 2035 yılında piyasaya sürülen otomobillerin tümünün değil, yalnızca %90’ının sıfır emisyonlu olması gerekecek; geri kalan %10’luk kısım ise hibrit veya geleneksel içten yanmalı motorlu araçlardan oluşabilir. Ayrıca, AB’deki otomotiv ürünlerinde “Made in EU – AB’de Üretilmiştir” kriterinin uygulanması planlanıyor. Bu durum, Türkiye’de son montajı AB’de yapılan parçaların nasıl etkileneceğini netleştirecek belirsizlikleri doğuruyor.
Türkiye için kritik riskler barındıran bir tanım Türkiye’deki otomotiv üreticileri, AB’deki bu yeni eğilimleri yakından izliyor. Sektörün toplam ihracatında önemli bir paya sahip olan otomotiv sanayisinin ihracatının büyük kısmını AB ülkelerine gerçekleştirdiğini düşünürsek, paket kapsamında oluşabilecek yeni uygulamaların rekabetçilik üzerinde belirleyici etkileri olabilir. Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) Başkanı Cengiz Eroldu, söz konusu içeriğin Türkiye’nin ihracatı ve ülke ekonomisi üzerinde ciddi riskler doğurabileceğini vurguluyor.
Gümrük Birliği açısından etkiler Eroldu, “Made in EU” ifadesinin Türkiye için adil bir değerlendirme ve teşvik sisteminin dışında kalmaması gerektiğini, aksi halde Gümrük Birliği’nin sunduğu avantajların azalabileceğini belirtiyor. Türkiye’nin bu tanıma dahil edilmesi, hem AB ile rekabetçilik hem de yatırım ortamı açısından hayati görülüyor.
2025 verileri ışığında üretim ve ihracat
OSK’nin ocak-kasım verilerine göre, yılın ilk 11 ayında Türkiye’de toplam otomotiv üretimi önceki yılın aynı dönemine göre artış gösterdi ve yaklaşık 1 milyon 295 bin adet olarak kaydedildi. Üretime dahil traktörlerle birlikte toplam üretim 1 milyon 320 bin adet civarında gerçekleşti. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TIM) verilerine göre otomotiv ihracatı da %12,3 artışla 37,8 milyar dolar oldu. Üstelik bu dönemde 200’ü aşkın ülkeye ihracat yapılırken, AB ülkeleri toplam ihracat içindeki en büyük payı oluşturdu.
En çok ihracat hangi ülkelere? 11 ayda Almanya’ya otomotiv ihracatı yaklaşık 6,143 milyar dolar ile birinci sırada yer aldı; bunu Fransa’ya olan ihracat 4,398 milyar dolar ve Birleşik Krallık’a 3,9 milyar dolar oldu. Sektör temsilcileri, 2026’da üretim ve ihracatta yaklaşık %10 artış öngörüyor. BYD’nin Manisa’daki yatırımıyla birlikte tedarik zincirindeki kapasite kullanımı da artabilir.
Avrupa için Türkiye’nin rolü Türkiye’nin Avrupa otomotiv sanayii için yalnızca bir üretim ülkesi olmadığını, aynı zamanda yüksek hacimli ve derin entegrasyona sahip bir tedarik ve ticaret ortağı olduğunu belirten TAYSAD Başkanı Yakup Birinci, ACEA verilerine değiniyor. Türkiye’nin Avrupa’da üretilen araçlar için önemli bir AB dışı üretim merkezi olduğunu vurguluyor. Ayrıca tedarik sanayisinin ihracatının yaklaşık 14 milyar euro düzeyinde olması, Avrupa’daki pek çok OEM ve tedarikçi için Türkiye’nin kritik bir bölgesel üretim ve Ar-Ge merkezine dönüştüğünü gösteriyor.
Potansiyel maliyetler ve yol haritası Avrupa Komisyonu’nun otomotiv dönüşümü tasarısının nihai halinin onay için AB Konseyi ve Avrupa Parlamentosu’nun görüşmelerinden geçmesi gerekiyor. Bu süreçte öneri ve değişiklikler yapılması muhtemel; kararın netleşmesi için birkaç aylık bir süre öngörülüyor. AB-Türkiye Gümrük Birliği çerçevesinde böyle bir değişiklik, Türkiye’nin rekabet gücü ve insanlar için maliyetler üzerinde doğrudan etkiye sahip olabilir.
