NATO’nun Savunma Sistemi Nasıl Çalışıyor?
ABD ile İsrail arasındaki çatışmalar bölgeyi doğrudan savaş hattına taşıdı ve Türkiye için kritik bir savunma rolünü gün yüzüne çıkardı. İran’a karşı atılan balistik füze Türkiye’nin hava sahasına yöneldiğinde, hava savunması devreye alındı ve düşürülerek etkisiz hale getirildi. Doğu Akdeniz’de konuşlu bir fırkateyn tarafından vurulan füze, bölgedeki gerilimi daha da belirgin kıldı. Entegre Hava ve Füze Savunma Sistemi (IADS) ise NATO’nun en üst düzey koruma kalkanı olarak görev yapıyor. Bu yapı, üye ülkelerin hava sahasını çeşitli tehditlere karşı korumak üzere sensorler, komuta-kontrol merkezleri ve silah sistemlerinden oluşuyor ve birbirine bağlı bir ağ kuruyor.
ÜÇ Aşamalı koruma şemsiyesi NATO’nun savunma stratejisinde ilk aşama, düşmanın tespiti ve gözetlemesidir. Karada ve denizde konuşlanmış radarlar ile uçak tabanlı erken uyarı birimleri, tehditleri saptamak için kullanılır; uzay tabanlı ve yüksek irtifa sistemler bu aşamayı güçlendirir. Malatya’daki 1000 kilometre menzilli AN/TPY-2 radarından elde edilen görüntüler, sisteme “göz” görevi görürken Konya’daki AWACS uçakları hava sahası üzerinde destek sağlar. Doğu Akdeniz’de Arleigh Burke sınıfı muhripler, Aegis sistemiyle donatılmış olarak görev yapar ve bölgede üç adet muhripten ikisi Türkiye’nin hava sahasını kapsayacak konumda bulunur; karadaki gücün ise Romanya’da konuşlanmış bir ayağı vardır. Türkiye’ye yönelik füze tehdidinde Kürecik’teki radar, AWACS uçakları ve Doğu Akdeniz’deki muhripler, tehdit sinyallerini eşzamanlı olarak yakalar; ayrıca uzaydan yayılan sensörler de erken aşamada uyarı verir.
Tam Entegrasyon Adımı ise ikinci aşamadır: Muharebe Yönetimi. Burada radar verileri NATO’nun Komuta-Kontrol-Haberleşme ve İstihbarat merkezine iletilir; ardından hava savunma operasyonlarını yöneten merkezler eşgüdüm içinde çalışır. SHAPE (Belçika), Ramstein Hava Komutanlığı (Almanya) ve Eskişehir Hava Muharip Komutanlığı gibi merkezler arasında entegrasyon sağlanır; bu sayede sensör ve silah verileri bir araya getirilerek tek bir Tanımlanmış Hava Resmi oluşturulur.
Harekât Evresi üçüncü aşamadır: Tehdit doğrulandığında savunma sistemleri otomatik veya manuel emirlerle devreye alınır. Füze tehdidine karşı hava devriyesi, savaş uçakları, yer istasyonlu Patriot bataryaları ve denizden Aegis donanımlı gemiler ile müdahale edilir. Bölgesel senaryoda, Doğu Akdeniz’den fırlatılan SM-3 Block 2A tipi önleyici füze, Türkiye’nin güvenliğini önceliklendirir. Adana İncirlik çevresinde, NATO misyonu kapsamında İspanya’ya ait Patriot PAC-3 bataryaları konuşlandırılmış durumdadır. NATO’nun hava savunma yapısı, üye ülkelerin kendi projeleriyle sürekli güncellenen dinamik bir sistem olarak kalmaya devam eder. Türkiye de Çelik Kubbe projesiyle savunma ağına yerel güç katıyor ve SİPER gibi yerli uzun menzil hava savunma çalışmaları da hızla ilerliyor.
