NASA’nın Artemis Göreviyle Ay’da Yaşama Hayalleri Neden Şüpheye Düştü?
Artemis II göreviyle ilgili gelişmelerde son dönemde yaşanan ertelemeler, roketin üst kademesinde görülen helyum akışında yaşanan kesintiden kaynaklanıyor. Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’ndeki fırlatma rampasında yapılan incelemeler, mart ayı fırlatma şansını önemli ölçüde zayıflatmış durumda. Ekipler, roketi mevcut montaj alanından geri alıp yeniden çalışılabilir hale getirmek için VAB olarak adlandırılan montaj binasına geri taşıyor.
İkinci yakıt dolum testi başarıyla tamamlandı ve NASA, kısa süre içinde mart başında fırlatma yapılabileceğini belirtmişti; ancak sonraki kontrollerde, roketin üst kademesindeki çevresel koşulları sağlamak için kullanılan helyum gazında akış kesintisi tespit edildi. Yetkililer, sorunun kaynağını henüz netleştiremediklerini ve verileri inceleyerek en uygun çözümü aradıklarını belirtti. NASA Yönetmeni Jared Isaacman, X üzerinden yaptığı açıklamada, bu durumun mart ayında fırlatma ihtimallerini ciddi biçimde etkileyebileceğini ifade etti.
Roketin montaj ve hazırlık işlemlerinin yapıldığı Vehicle Assembly Building’e (VAB) geri dönüşü, mart için planlanan beş olası fırlatma tarihini geçersiz kılabilir. NASA’nın nisan ayı için planlanan altı fırlatma fırsatından bahsedilmesine rağmen, şu anda odak noktası ertelenen hazırlık sürecinin yeniden işlemesi üzerinde.
Dev roket yeniden yola çıkacak Artemis II’de kullanılacak 98 metre uzunluğundaki Space Launch System (SLS) roketi için 24 Şubat’ta hava koşulları elverişli olduğunda VAB’a taşınması hedefleniyor. Roket, dünyanın en ağır araçlarından biri olan ve kendi kendine hareket edebilen NASA’ya ait “Crawler-Transporter” paletli taşıyıcılar sayesinde yaklaşık 6,4 kilometrelik mesafeyi geçecek. Bu taşıyıcılar, 8,2 milyon kilograma kadar yük taşıma kapasitesine sahip.
NASA yetkilileri, bazı sorunların yalnızca hangar ortamında müdahale edilerek çözülebildiğini vurguluyor. Görev mürettebatını ise Reid Wiseman, Victor Glover ve Christina Koch ile Kanada Uzay Ajansı astronotu Jeremy Hansen oluşturuyor. İkinci yakıt dolum testinin başarıyla tamamlanmasının ardından astronotlar Houston’daki Johnson Uzay Merkezi’nde karantinaya alınmıştı; ancak bugünlerde oluşan gelişmeler nedeniyle ekip karantinadan çıkıp bir sonraki fırlatma tarihine kadar şehirde kalmaya devam ediyor.
Helyum sorunu geçmişten gelen bir zorluk Artemis I’in insansız uçuşunda da üst kademe basınçlandırma sisteminde helyumla ilgili gecikmeler yaşanmıştı. Bu nedenle mevcut sorunlar, Artemis I verileriyle karşılaştırmalı olarak yeniden değerlendiriliyor. İlk yakıt dolum denemesinde roketin çekirdek kademesinde sıvı hidrojen sızıntısı tespit edilmiş ve bu da şubat ayında planlanan fırlatmanın ertelenmesine yol açmıştı. Son testte ise sıvı oksijen ve hidrojenin 700 bin galon dolum ve boşaltımı sorunsuz şekilde gerçekleştirildi; hidrojen sızıntısına rastlanmadı.
1972’den bu yana ilk kez Ay çevresine insanlı bir uçuş olacak Artemis II, Apollo 17 görevinden bu yana Ay’ın etrafında insanlı uçuş yapılacak ilk deneme olacak. 10 gün sürecek gezintide astronotlar Ay’a iniş yapmayacak; Orion kapsülüyle Ay’ın çevresinde dolanmaları hedefleniyor. Mürettebat, Ay’ın uzak tarafının yaklaşık 7.5 bin kilometre ötesine kadar ilerleyerek insanlığın şimdiye dek ulaştığı en uzak noktaya ulaşmayı amaçlıyor. Orion kapsülü NASA’nın Lockheed Martin tarafından üretilen sistemiyle birlikte ilk kez bu ölçekte bir insanlı uçuşta görev alacak.
Artemis programının uzun vadeli amacı NASA, Apollo dönemi sonrasında ilk kez insanları Ay yüzeyine götürmeyi planlıyor ve bu hedef doğrultusunda Ay’ın güney kutbunda kalıcı bir insan varlığı oluşturmayı, buradaki su buzunu içme suyu, solunum ve roket yakıtı üretimi için kullanmayı hedefliyor. Ancak karşılaşılan sorunlar, bu kapsamlı hedefin hayata geçirilebilirliğini tartışmalı hale getiriyor. Bazı deneyimli mühendisler ve uzmanlar, mart ayında gerçekleştirilecek uça karşı önlemlerin astronotlar için riskli olabileceğine dikkat çekmişti. Artemis III adımıyla insansız iniş sonrası geri dönüşü planlanan bu süreçte, Artemis II’nin rolü sistemlerin güvenilirliğini test etmek olarak görülüyor. NASA’nın önümüzdeki günlerde basın toplantısıyla Artemis II ve sonraki görevlerin yol haritasını paylaşması bekleniyor.
