Modern Serada Hedef 2030’da 35 Bin Dekar
Son dönemde Türkiye’de modern sera yatırımları artıyor
Endüstriyel üretim tesisleriyle dikkat çeken modern seraların sayısı ve kurulum alanı her yıl büyüyor. Bu seralarda üretimin büyük bir kısmı topraksız yöntemlerle gerçekleşirken, domates yetiştiriciliği yaygın bir tercih olarak öne çıkıyor. Türkiye’nin 20 ilinde modern sera işletmeleri bulunduğu belirtiliyor. Sera Yatırımcıları ve Üreticileri Birliği (Sera-Bir) tarafından Antalya’da düzenlenen II Modern Seracılık Zirvesi, yaklaşık 250 sektör temsilcisinin katılımıyla gerçekleşti. Zirve boyunca paydaşlar, teknolojik yenilikler, yeni pazarlar ve sektörel sorunların birlikte ele alınması gerektiğini konuştu. Birlik, yakın zamanda örgütlü bir çalıştayla sektörel dayanışmayı güçlendirmeyi hedefliyor.
“Krediler kişinin ihtisasına göre verilmeli” Notlarıyla öne çıkan Sera-Bir Başkanı Onur Girdap, Türkiye’nin sera sektörünün gelişim dinamiklerini ve mevcut piyasa durumunu paylaştı. 2019’da 10 dekarlık modern seraların kurulum kapasitesi bugün 20 dekara çıktı; 2030 için ise 35 dekarlık hedefler ortaya kondu. Ziraat Bankası’nın kredilerini artırmasıyla yatırımlar hız kazanırken, kredilerdeki mevcut yapı daha çok teminata dayanıyor. Bu durum üretimin sürdürülebilirliğini tehdit edebiliyor. Teknolojik yatırımların büyük sermaye gerektirdiğini ve üretimin Avrupa pazarına yönelik güvenli firmlere ait olduğunu vurgulayan Girdap, tohum konusunda da rekabet gücünün artırılması gerektiğine işaret etti. Bir metrekare salkım domatesinde 55–65 kg verim elde ediliyor; Hollanda’da ise bu rakam 40–45 kg aralığında kalıyor. Enerji maliyetleri yüksek olsa da seralardaki verim farkı Türkiye’yi rekabetçi kılıyor.
Topraklı seraya göre 3 kat daha fazla verim elde edilmeye başlandığını belirten Girdap, toplam sera yatırım maliyetinin yaklaşık 25 milyar dolar seviyesinde olduğuna dikkat çekti. Modern seraların mevcut varlığı toplam kapasitenin %2,5’ini oluştururken, yatırım maliyeti de %10’una denk geliyor. Mevcut sera yapılarının modern teknolojilerle yenilenmesi halinde üretimin daha da artacağı ifade edildi. Normal bir topraklı serada yıllık domates üretimi metrekare başına yaklaşık 20 kilogram iken, modern seralarda bu rakam 55–65 kilogram aralığına çıkıyor ve su kullanımı da üçte bir oranında azaltılabiliyor. Doğal dengeyi korumak amacıyla sıfır karbon salınımı ve pestisit kullanımının azaltılması da vurgu yapılan konular arasında yer alıyor.
Girdap, Türkiye’de 20 ilde 24 Tarıma Dayalı Organize Sera Bölgesi kurulması planlarına değindi; ancak sokaktaki alan büyüklüklerinin daha büyük ölçeklerde olması gerektiğini belirtti. Şirketler çoğunlukla 100 dekar ve üzeri üretim yaparken, ihracata yönelik üretimin en az 30 dekarla başlamasının uygun olacağını söyledi.
Savaşın etkisi ve Türkiye’nin avantajları Doğu Avrupa pazarında Hollanda’yı geride bırakarak pazarı domine etmeye yönelik adımlar sürüyor. İran savaşının başlamasıyla Rusya başta olmak üzere birçok ülke gıda talebini Türkiye üzerinden karşılamaya yöneldi. Bu durum, Türkiye’nin özellikle Orta Doğu’da yenilikçi ve geniş ölçekli üretimlerin ardından önemli bir oyuncu haline gelmesini sağlıyor. Savaşın devam ettiği süreçte dahi Türkiye’nin tarafsız konumu avantaj yaratıyor ve Arap Yarımadası pazarında potansiyel büyüme öngörülebilirliğini artırıyor.
“Her yıl 20 bin dekar sera yapmalı ve kapasiteyi artırmalıyız” Girdap, yatırım maliyetlerinden bahsederken arazi haricinde 3 milyon dolar sınırını aşan kurulum giderlerinden söz etti. Yatırımcıların en az 1 milyon dolar civarında öz kaynak bulundurması gerektiğini belirten Girdap, her yıl yeni modern seralar için 20 bin dönüm hedefi koyulması ve mevcut sayının da iki katına çıkarılması gerektiğini savundu. Finansman konusunda olumlu gelişmeler beklediklerini ve yerli kaynakların kullanımında kararlı bir duruş olduğunu ifade etti. Dışa bağımlı bir üretim yapısının savaşlar gibi gelişmelerden daha çok etkilenebileceği uyarısında bulundu.
Fiyatlar ve maliyetler Girdi maliyetlerinin arttığına işaret eden Girdap, bir dekarda ortalama bir işçinin çalıştığını ve ilk başlarda işçi payının üretim içindeki payının %30 civarında olduğunu, şu anda ise %43’e yaklaştığını belirtti. İç piyasada fiyatların yüksek seyrettiğini ifade eden Girdap, Antalya mevsiminin üretimi desteklediğinde fiyatların normal seviyeye geleceğini ve 15–20 gün içinde istikrarlı bir döneme girilmesini beklediklerini sözlerine ekledi.
