Microsofttan Veri Depolama Devrimi: Bu Cam Çipler 10.000 Yıl Boyunca Terabaytlarca Veri Depolayabiliyor!

Microsoft’un dijital arşivleme alanında çığır açması beklenen projesi, verileri cam yüzeylere işleyerek uzun vadeli depolama çözümleri sunmayı hedefliyor. İlk olarak 2019’da ortaya konan bu fikir, cam plakalar üzerinde çalışarak 10.000 yıl kadar saklanabilirlik iddiasını taşıyor. Geleneksel uzun ömürlü saklama yöntemlerinin ötesinde, büyüleyici bir gelecek vizyonu sunan bu yaklaşım, arşiv kasalarını camın dayanıklılığıyla yeniden düşünmemizi öneriyor.

Projede kullanılan özel borosilikat cam, ısıya, nemlere, kimyasal aşınmaya ve elektromanyetik etkilere karşı üstelik enerji gerektirmeden veri depolama kapasitesi sunuyor. Veriler yazıldıktan sonra sadece okunmaya alındığında devreye giren sistem, enerji tüketimini minimumda tutmayı amaçlıyor. Peki, bu veriler cam içine nasıl yazılıyor?

Veri, camın içerisine mikro noktalar halinde –

voxel adı verilen birimler halinde– işleniyor ve bunun için çok hassas femtosaniye lazerler kullanılıyor. Araştırmacılar bu süreci iki farklı yöntemle açıklıyor:

• Işık kırınımı tabanlı yaklaşım: Lazer ile cam içinde oval boşluklar oluşturuluyor; bu boşlukların yöndemleri veri olarak okunuyor ve her voxel içinde birden çok bit saklanabiliyor.
• Enerji yoğunluğu tabanlı yaklaşım: Lazer gücü değiştirilerek camın kırılma özellikleri değiştiriliyor ve yine bir voxel içinde birden çok veri saklanabiliyor.

Okuma işlemi ise özel mikroskoplarla gerçekleştiriliyor ve elde edilen görüntüler yapay zeka destekli bir sinir ağı tarafından çözüme kavuşturuluyor. Kapasite açısından bakıldığında bir cam plakada 12×12 cm boyutlarında ve 2 mm kalınlıkta yaklaşık 4,84 TB veri depolama kapasitesi elde edilebiliyor; ancak yazma hızı şu anda saniyede yaklaşık 66 megabit düzeyinde. Bu hız, tek bir plakanın tamamen dolmasının yaklaşık 150 saat sürmesine yol açıyor.

Microsoft, mevcut taslakta lazer sayısını artırarak bu süreyi azaltmayı öngörüyor. 10.000 yıl boyunca bozulmuyor iddiası ise hızlandırılmış yaşlandırma testleriyle doğrulanıyor: oda sıcaklığında saklanan veriler onbinlerce yıl boyunca bozulmadan kalabiliyor. Bu özellik, devasa bilimsel projeler, ulusal arşivler ve uzun vadeli kurumsal yedekleme gibi alanlarda bu teknolojiyi cazip kılıyor. Belki de geleceğin kütüphaneleri, sabit disk rafları yerine cam levhalarla dolu olacak…