Madenciliğin GSYH’daki Payının Gelişmiş Ülkelerde 10’da Biri Olarak Görüntülenmesi
Genişleyen küresel karşılaştırmalarda madenciliğin GSMH içindeki payı gelişmiş ülkelerde %4 ile %22 arasında değişirken, Türkiye için bu oran yaklaşık %1 civarında kalıyor. ABD’de bu pay yaklaşık %4,5, Kanada’da %7,5 ve Avustralya’da %13’ün üzerinde olarak kayıtlara geçiyor. 2023 yılında Türkiye’nin madencilikten gelen GSYH payı %1,02’ye geriledi; 2022’de ise %1,36 seviyesindeydi. Bu rakamlar, aslında Türkiye’nin madencilik potansiyelinin Avustralya’nın on’da birini bile çıkaramayacağını gösteren bir tablo sunuyor. Sektör temsilcilerine göre Türkiye’nin madencilik kapasitesi yaklaşık 3,5 trilyon dolar düzeyinde değerlendiriliyor; mevcut 1 trilyon dolarlık GSYH’nin üzerinde bir potansiyelden söz ediliyor.
23 yılda ekonomiye katkı 130 kat arttı Madencilik sektörü, üretim ve istihdam üretkenliğiyle GSYH’ya değer katmayı sürdürüyor. 2001’de sektöre katkı seviyesinin 65 milyar TL olduğu görülürken, 2023 yılında bu katkı 270 milyar TL’ye yükseldi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın verdiği bilgiye göre, madenciliğin GSYH içindeki payı son 20 yılda dört katına çıktı ve bu dönemde ihracat değeri yaklaşık 5,7 milyar dolar olarak kaydedildi. Sektör temsilcileri ise ihracat potansiyelinin 100 milyar dolar seviyesine çıkarılabileceğini ifade ediyorlar.
Onlar kalkındı Türkiye’nin madencilik potansiyelinin, gelişmiş ülkelerin ekonomik dinamiklerinde kömür ve demir kaynaklarının karşılıklı işbirliğiyle oluşan geçmişten gelen birikime paralel olarak değerlendiğini gösteriyor. Avrupa Birliği’nin temellerinin atıldığı dönemde Almanya, Fransa, İtalya, Belçika, Lüksemburg ve Hollanda’nın ortak bir demir-çelik topluluğu kurmasıyla başlayan süreç, günümüzde ekonomik büyümenin temel öğelerinden biri olarak görülüyor.
Sanayide istihdam ve ihracata dolaylı katkı artıyor Türkiye’de dünya genelinde ticareti yapılan yaklaşık 90 madenden 70’i kaynak olarak mevcut durumda öne çıkıyor. Ülkeler arasındaki kaynak çeşitliliği açısından Türkiye, 168 ülke arasında sekizinci sırada yer alıyor. Madencilik, yüksek katma değer üretmesiyle toplumsal refahı doğrudan etkilerken, sanayi ve hizmet sektörlerinin gelişimini tetikleyen malzeme ve hizmetler sunuyor. Madenciliğin ülke ekonomisine dolaylı katkısı giderek artıyor; madenler, toplam ihracatta %67 paya sahip olan 11 temel hammaddeden oluşan bir girdiyi sağlayarak ihracatın büyümesini destekliyor. 2009–2023 yılları arasında sektörde çalışan kişi sayısı yıllık ortalama 136 bin 234 olarak kayda geçti. Cari açıkta enerjiden sonra en önemli kalem olan madencilik, Ülkelerin politika belgelerinde de ‘İthalat Bağlılığını Azaltma’ bağlamında ele alınıyor ve yeni politika belgelerinde maden ve minerallerin ithal edilmeden yerli rezervlerden karşılanması hedefleniyor.
