Lehimli Bellek Soygunu: 2024’te 8GB RAM ile ‘Pro’ Olunmaz

Lehimli Bellek Soygunu

Geçen hafta sonu, “Abi bilgisayarım çok yavaşladı, bir baksana” diyen kuzenimin o meşhur, hani şu üzerine bir servet ödenen, “Pro” etiketli laptopunu elime aldım. Cihaz jilet gibi, tasarımı harika, ekranı cam gibi. Ama Activity Monitor’ü (Etkinlik Monitörü) açtığımda karşılaştığım manzara, 90’lardan kalma bir korku filmi gibiydi: Bellek basıncı kırmızıda, swap (takas) alanı çığlık atıyor. Neden mi? Çünkü 2024 yılında, asgari ücretin bilmem kaç katına satılan bu “profesyonel” makinenin içinde sadece 8GB RAM var.

Şaka gibi değil mi? Ama gülmeyin, ciddiyim. Bu, teknoloji dünyasının bize yutturduğu en büyük, en parlak ambalajlı kazıktır.

Bugün sizinle, teknoloji devlerinin o süslü lansmanlarında ağızlarında geveledikleri “verimlilik” masallarını bir kenara bırakıp, acı gerçekleri konuşacağız. Bir yazılımcı olarak söylüyorum; elinizdeki o cihaz, eğer 8GB RAM ile geliyorsa ve siz de sadece internette haber okuyan emekli bir amca değilseniz, “Pro” falan değilsiniz. Siz, planlı eskitme kurbanı bir “müşterisiniz”.

“Bizim 8GB’ımız Başka” Yalanı

Özellikle o meşhur meyve logolu şirketin başını çektiği, diğer üreticilerin de “Aaa bak satıyorlar, biz de yapalım” diyerek peşinden koştuğu bir pazarlama yalanı var: “Bizim mimarimiz çok farklı, bizim 8GB RAM’imiz, diğerlerinin 16GB’ına bedel.”

Hadi oradan! Matematiği de mi bükeceksiniz? Veri veridir. Bir Docker konteyneri ayağa kaldırdığımda, arkada iki tane Electron tabanlı uygulama (Slack, Discord vs.) açıkken ve Chrome o doymak bilmez iştahıyla RAM’i sömürürken, senin “sihirli” mimarin ne yapabilir? Fiziksel alan dolduğunda, sistem mecburen SSD’ye yazmaya başlar (Swap). Dünyanın en hızlı SSD’sine de sahip olsanız, RAM’in hızının yanından bile geçemezsiniz.

Sonuç ne oluyor? O binlerce dolar verdiğiniz makine, iki sene sonra teklemeye başlıyor. Neden? Çünkü SSD’niz sürekli RAM niyetine kullanıldığı için ömründen yiyor. Bu bir mühendislik başarısı değil, bir illüzyondur.

Lehimli Kelepçeler

Eskiden bir laptop aldığımızda, “İleride yavaşlarsa bir 8GB daha takarım, canavar gibi olur” derdik. O günler geride kaldı dostlar. Artık bellekler anakarta lehimli. Neden? Cihazı 1 milimetre daha ince yapmak için mi? Yoksa batarya ömrünü 3 dakika uzatmak için mi? Külliyen yalan.

Belleklerin lehimlenmesinin tek bir ana sebebi var: Sizi satın alma anında en üst modeli almaya zorlamak veya cihaz yetersiz kaldığında yükseltme yapamayıp çöpe atmanızı sağlamak. Bu, kullanıcının donanım üzerindeki egemenliğine yapılmış bir darbedir. Cihazın sahibi siz değilsiniz, sadece kiracısı gibisiniz.

Bir düşünün; piyasada 16GB RAM modülünün maliyeti üretici için çerez parası. Ama siz sipariş verirken 8GB’dan 16GB’a geçmek isterseniz, sizden istedikleri farkla neredeyse orta seviye bir başka bilgisayar alabilirsiniz. Bu fiyatlandırma politikasının adı ticaret değil, soygunculuktur. Altın tozu mu serpiyorsunuz o çiplerin üzerine?

Sürdürülebilirlik Masalları

Aynı firmalar sahneye çıkıp “Karbon ayak izimizi sıfırlıyoruz”, “Doğayı çok seviyoruz” diye şov yapıyorlar. Samimiyetsizliğin daniskası! Bir bilgisayarın işlemcisi, ekranı, kasası taş gibi sağlamken, sırf RAM’i yetmediği ve artırılamadığı için o cihazın “çöp” olması kadar doğaya zarar veren bir şey var mı?

Benim 2012 model, tuğla gibi kalın laptopum hala çalışıyor çünkü içine istediğim kadar RAM takabildim, SSD’sini değiştirebildim. Ama bugünün o zarif, incecik, “Pro” makineleri, 3-4 yıl sonra birer elektronik atık adayıdır. Lehimli bellek, planlı eskitmenin en sinsi halidir.

Ne Yapmalı?

Sevgili okur, bu yazıyı okuyorsan ve yeni bir bilgisayar arifesindeysen, sana abin olarak, bir dostun olarak sesleniyorum: 8GB RAM tuzağına düşme. Satış elemanının “Bu size yeter, uçuyor kaçıyor” laflarına kanma. 2024 yılındayız; işletim sisteminin kendisi zaten açılırken 4-5 GB yiyor. Geriye kalanla ne yapacaksın? Mayın Tarlası mı oynayacaksın?

Mümkünse, hala RAM slotu olan, yükseltilebilir modelleri tercih et. Eğer mecbursan, dişini sık, bütçeni zorla ve baştan 16GB (hatta mümkünse 32GB) al. Çünkü o cihazı aldıktan sonra geri dönüşün yok. “Sonra eklerim” diye bir dünya yok artık.

Unutma, “Pro” olmak, cüzdanı boşaltmak değil, ihtiyacın olan performansı sürdürülebilir bir şekilde almaktır. Lehimli bellek soygununa ortak olmayın, paranızı ve sinirlerinizi bu açgözlü düzene kaptırmayın.