Küresel Ticareti Yeniden Şekillendiren Rota: Hürmüz’deki Düğümün Ümit Burnu ile Aşılması
Güney Afrika, Sahra Altı Afrika’nın dinamik ticaret merkezi olarak öne çıkıyor. Bölgenin genişleyen ithalat hacmi ve özellikle Sahra Altı Afrika ülkelerinin ekonomik büyümesi, Türkiye için potansiyel bir köprü görevi görüyor. SADC ve SACU içindeki konumuyla Güney Afrika, Türk firmalarına gümrüksüz ve imtiyazlı ticaret imkanları sunan bir kilit partner olarak değerlendiriliyor.
Orta vadede hedeflenen büyüme, yaklaşık 10 milyar dolarlık ticaret hacmiyle ülke ekonomileri arası karşılıklı bağların güçlendirilmesini kapsıyor. Pretoriya Büyükelçisi Kezban Nilvana Darama Yıldırımgeç, Güney Afrika’nın güvenli bir ticaret merkezi olma potansiyelini vurgulayarak, bölgenin ticarette kullanılan ana rotalardan biri haline geldiğini belirtti. 2023 yılında Rusya-Ukrayna savaşının etkisiyle Türkiye’nin Güney Afrika ile dış ticareti 2 milyar dolardan 3,2 milyar dolara yükselmiş olsa da mevcut hacmin artış potansiyeli olduğunu ifade etti.
Birleşik hedefler doğrultusunda, dış ticaretin 5 milyon, orta vadede ise 10 milyar dolar düzeyine çıkarılması öngörülüyor. Türkiye Pretoriya Ticaret Müşaviri Bengü Okur Erdoğan, Güney Afrika’nın bir HUB konumunda olduğunu vurgulayarak, bölgeye yönelik yatırımların ve ihracatın artışında önemli bir rol oynayacağını belirtti. Ayrıca iki ülke arasındaki ticaret ve yatırım ilişkilerinin güçlenmesini sağlayacak adımlar atılıyor; JETCO ve serbest ticaret bölgeleriyle ilgili anlaşmalar bu süreçte kilit rol oynuyor.
Güçlü üretim ve altyapı kapasitesiyle Güney Afrika, imalat sanayii, tarımsal mekanizasyon ve yeşil enerji alanlarında yatırımcılar için cazip teşvikler sunan bölgeler barındırıyor. Hükümetin 2023’te kurduğu Elektrik Başkanlığı ile kesintilerin azaltılması yönündeki hedef, enerji ve altyapı projelerine katılım için ciddi bir zemin oluşturuyor. Ülkedeki mevcut yatırım dalgasında Türkiye’nin dikkat çekici tercihlerinden biri, yerel ortaklıkla kurulan fabrikalar ve yatırımlarda istihdam odaklı yaklaşım. Bu çerçevede, Afrika pazarında uzun soluklu iş birlikleri kurmaya odaklanan Türk firmaları için altyapı projeleri, demiryolları, havalimanları ve limanlar başlıca fırsatlar arasında bulunuyor.
Çin etkisine karşı denge arayışı Bölgede Çin hâkimiyetinin bulunduğu ticaret ve müteahhitlik alanlarında Türkiye’nin dengeli ve güvenilir bir alternatif olarak konumlandırılması hedefleniyor. Güney Afrika, Kore, ABD ve bölge ülkelerinin politik dinamiklerini göz önünde bulundurarak, 2030–2050 hedeflerinde Türkiye’nin adını güvenilir bir ortak olarak görüyor.
Mutlaka danışmanla çalışmanın önemi Pazarın yüksek potansiyeliyle birlikte bürokratik süreçlerin yavaşlığı, yerel ortaklık gerekliliği ve lojistik sıkıntılar da önemli engeller olarak öne çıkıyor. Siyahi İş Gücü’nü Ekonomiye Kazandırma Yasası nedeniyle yerel ortaklık zorunluluğu ve liman altyapısındaki iyileştirme ihtiyacı, karar alma süreçlerini etkileyecek faktörler arasında. Bu nedenle, yerel mevzuat ve piyasa dinamiklerini iyi bilen danışmanlık firmalarıyla çalışmak kritik bir adım olarak görülüyor.
630 milyar dolar büyüklüğündeki Sahra Altı Afrika pazarı Küresel ticarette yükselen bir odak halindeki SSA’nın toplam ithalat hacmi 2025 itibarıyla yaklaşık 600–630 milyar dolar aralığında seyrediyor. Türkiye’nin Güney Afrika’ya olan ihracatı 2025’te 707,7 milyon dolar civarında kalırken, bölgedeki mevcut payımız oldukça düşük. Türkiye’nin bu pazarda büyümeye odaklanması, özellikle Güney Afrika’nın bölgesel lojistik ve finans merkezi niteliğinden faydalanmayı hedefliyor.
“Tek Afrika” hedefiyle yol alan bu strateji, Türkiye’nin bölgesel entegrasyonunu güçlendirmek adına SADC ve SACU’nun birleşik pazar hedefleriyle uyumlu ilerliyor. Bu süreçte, güvenilir ortaklar, yerel danışmanlıklar ve modernizasyon projeleriyle Türk firmaları için genişleyebilir iş fırsatları doğuyor.
