Kredinin Görünmeyen Yükü: “Zorunlu” Denilen Sigortaların Perde Arkası
Bankadan kredi çekmek için masaya oturduğunuzda, önünüze uzatılan onlarca sayfalık sözleşmenin arasına sıkıştırılmış “yan ücretler” bazen kredinin faizinden bile daha can sıkıcı hale gelebiliyor. Özellikle hayat sigortası, konut sigortası veya ferdi kaza sigortası gibi kalemlerin “olmazsa olmaz” gibi sunulması, kredi kullanmak isteyen tüketiciyi bir tür mecburiyet kıskacına sokuyor. Oysa bankacılık mevzuatı ve Tüketici Kanunu bu konuda çok net bir sınır çiziyor: Kredinin verilmesi, sigorta yapılması şartına bağlanamaz. Eğer banka size sormadan veya seçme şansı tanımadan bu sigortaları yaptıysa, aslında yasal sınırları aşmış ve “haksız şart” oluşturmuş demektir.
Birçok banka memuru, sigorta yapılmazsa kredi onayının çıkmayacağını veya faiz oranının yükseleceğini söyleyerek tüketiciyi ikna etmeye çalışır. Ancak burada bilinmesi gereken çok kritik bir nokta var: Sizin dışarıdan, daha uygun fiyata yaptıracağınız bir sigorta poliçesini banka kabul etmek zorundadır. Örneğin, bankanın sunduğu pahalı hayat sigortası yerine, aynı teminatları içeren daha hesaplı bir poliçeyi başka bir sigorta şirketinden kestirip bankaya sunabilirsiniz. Bankanın “sadece benim sigortamı alacaksın” dayatması hukuken geçersizdir. Üstelik, kredi süresi boyunca her yıl otomatik olarak yenilenen ve hesabınızdan sessizce çekilen sigorta primleri için de sizin her defasında onayınızın alınması gerekir.
Peki, bu “yan ücretleri” çoktan ödediyseniz ya da hesabınızdan kesildiyse ne yapmalısınız? İlk adım olarak bankanıza yazılı bir itirazda bulunarak, rızanız dışında yapılan veya zorunlu tutulan sigortaların iptalini ve primlerin iadesini isteyebilirsiniz. Eğer banka “sözleşmede imzanız var” diyerek talebinizi reddederse, e-Devlet üzerinden Tüketici Hakem Heyeti’ne veya Bankalar Birliği Hakem Heyeti’ne başvurmak en etkili çözümdür. Yargıtay’ın bu konuda binlerce örnek kararı bulunuyor; tüketiciye seçme hakkı sunulmadan yapılan sigortalar “haksız kazanç” olarak görülüyor ve paranın iadesine hükmediliyor. Unutmayın, bankadan borç alıyor olmanız, size dayatılan her yan ürünü kabul etmek zorunda olduğunuz anlamına gelmez.
