İsrail Basınına Göre ABD Bağımlılığı Azalıyor: Türkiye Kilit Aktör

ABD ve İsrail ile İran arasındaki çatışmanın ardından Orta Doğu’da güvenlik dengelerinin yeniden kurulduğu ve bölge ülkelerinin ABD bağımlılığını azaltma yönünde adımlar attığı görüşü, Haaretz’te yayımlanan bir analize dayanıyor. Analizde, Türkiye‘nin bu süreçte öne çıkacak aktörlerden biri olarak öne çıktığı vurgulanıyor. Elad Giladi’nin kaleme aldığı ve “İran Savaşı yeni bir bölgesel düzen yaratabilir, daha az ABD, daha çok Türkiye” başlıklı yazıda, savaş sonrası ülkelerin savunma politikalarında değişim arayışına girdikleri belirtiliyor.

Kapalı kapılar ardında yürütülen diplomatik temasların, ABD güvenlik bağımlılığını azaltmada yol gösterici olduğu ifade ediliyor. Körfez ülkelerinin yeni ittifaklar ve güvenlik arayışlarına yöneldiği bu analizde, Türkiye’nin kilit rolü üzerinde duruluyor. Ayrıca, Türkiye’nin Suudi Arabistan, Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleriyle kurduğu daha stratejik ilişkilerle bu sürece etkin bir zemin hazırladığına dikkat çekiliyor. 19 Mart’ta Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan dışişleri bakanlarının katılımıyla gerçekleştirilen dörtlü zirve, bu sürecin somut bir göstergesi olarak gösteriliyor.

Güvenlik çeşitlendirmesi bağlamında, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın “Bölge ülkeleri kendi sorunlarını çözmezse dış güçler kendi çıkarlarını dayatır” sözlerinin Körfez başkentlerinde karşılık bulduğu belirtiliyor. Türkiye’nin savunma sanayisindeki gelişiminin, bölge ülkeleri için ABD’ye alternatif bir güvenlik çeşitlendirmesi sunduğu vurgulanıyor.

ABD ile yeni bir denge bağlamında, Körfez ülkelerinin ABD ile ilişkilerini tamamen sonlandırmak istemediği, ancak Washington’u tek güvenlik garantörü olarak görmek yerine bir ortak olarak konumlandırma eğilimi gösterdiği ifade ediliyor. Savaşın bölgedeki etkileriyle ilgili olarak, yalnızca İsrail ile İran arasındaki caydırıcılık meselesinin ötesine geçildiği; Körfez ülkelerinin ABD’ye olan güvenlik bağımlılıklarını ihtiyatlı ve kademeli biçimde sonlandırarak içeriden inşa edilen yeni bir bölgesel düzenin olanaklarını aramaya başladığına dikkat çekiliyor.

İsrail’in konumu ise bu yeni güvenlik mimarisinde tartışmalı bir boyut olarak yer alıyor. Körfez ülkelerinin İran’a yönelik tehdit algılarının İsrail ile benzer olduğunu; fakat siyasi olarak aynı blokta görünmeme tercihini sürdürdükleri ifade ediliyor. Bu durumun, Türkiye merkezli yeni güvenlik düzeninin içinde İsrail’in “dışarıda kalması” ihtimalini güçlendirebileceği şeklinde bir değerlendirme yapılıyor.