İranın Yeni Lideri Mücteba Hamaney Kimdir?
Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney, İsrail-ABD’nin 28 Şubat saldırısında hayatını kaybeden dini liderin mirasıyla ilişkilendirilen güç akışlarında merkezi bir konumda görülüyor. Son yıllarda zaman zaman ön plana çıksalar da, Tahran’ın siyasi ve güvenlik dinamiklerinde önemli bir varlık olarak değerlendiriliyor. Bu etkiye, Revolutionary Guard (Devrim Muhafızları) ile kurduğu yakın bağlar temel kaynağı olarak işaret ediliyor.
HAMANEY’İN İKİNCİ OĞLU Mücteba Hamaney, Ali Hamaney’in ikinci oğlu olarak Meşhed’de 1969’da doğdu. İslam Devrimi öncesi dönemde başlayan kariyeri, 1979 sonrası rejimin kilit mevkilerinde şekillendi. Meşhed’den başkentteki merkezi kadrolara geçiş yapan Mücteba, Alavi Lisesi’nde eğitim gördü; bu okul, rejim elitlerini yetiştiren bir kurum olarak bilinir. 1987’de cepheleye katılan Mücteba, Birinci Körfez Savaşı’nın son yıllarında Habib Taburu’na katıldı ve bu süreçte kurulan ilişkilerin, güvenlik ve istihbarat alanında kalıcı bağlar kurmasına zemin hazırladığı düşünülüyor.
1989’da babasının dini liderlik pozisyonuna gelmesi, Mücteba’nın politik ve dini çevrelerde hızlı yükselişine katkı sağladı. Kum’daki çalışmalar, dini çevreler içinde itibar kazansına yardımcı oldu; bir süre eğitim verdi ve 2005’te Mahmud Ahmedinejad’ın Cumhurbaşkanlığı dönemiyle ilgili reformistler, müdahale suçlamalarıyla karşılaştı. Mehdi Kerrubi’nin “bir üstadın oğlunun müdahalesi” şeklindeki eleştirileri bu döneme işaret ederken, Ali Hamaney “o bir üstadın oğlu değil, kendisi bir üstattır” ifadeleriyle yanıt verdi.
ÇOCUKLAR ARASINDA EN ETKİLİ İSİM Mücteba, Hamaney ailesinin çocukları arasında en etkili olarak görülüyor. 2009 yılındaki tartışmalı seçimler ve ardından gelen baskılar, Besic gücüyle ilişkili iddiaları gündeme taşıdı. ABD Hazine Bakanlığı ise 2019’da Mücteba Hamaney’i, İran yönetimini temsil ettiği gerekçesiyle yaptırım listesine ekledi.
BABASIYLA BİRLİKTE EŞİ ANNESİ VE OĞLUNU KAYBETTİ ABD-İsrail’in saldırılarının ilk günlerinde Mücteba, yalnızca babasını değil, eşi, annesi ve oğlunu da kaybetti. Resmi görev eksikliği ve anayasa kapsamında yürütme tecrübesinin sınırlı olması, onun siyasal arenada sınırlı bir konuma sahip olduğu eleştirilerini beraberinde getiriyor. 2024 yılında Uzmanlar Meclisi, dini liderin halefiyet süreciyle ilgili tartışmalar sürerken, babası onun değerlendirme dışında tutulması gerektiğini vurgulamıştı. Ancak bazı uzmanlar, Mücteba’nın güvenlik ve askeri kurumlar arasında koordinasyonu sağlayabilme kapasitesine dikkat çekiyorlar ve onun gelecekte Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman benzeri bir rolü üstlenebileceğini öne sürüyorlar.
