İran ile ABD Nükleer Müzakereleri İçin İkinci Kez Buluşuyor: Yeni Görüşme Şansı

Haziran 2025’teki saldırı ve sonrasındaki 12 günlük çatışmanın etkisiyle kesintiye uğrayan diplomatik temaslar, Maskat’taki ilk turun ardından Avrupa’da sürüyor. Tahran ile Washington arasındaki dolaylı görüşmeler, Umman’ın koordinasyonu ve İran heyetinin Erakçi başkanlığında ilerliyor; ABD tarafını ise Witkoff temsil ediyor. Taraflar, Busaidi ile ayrı ayrı görüşerek yaptırımların kaldırılması ve nükleer meseleler üzerinde odaklanmayı sürdürüyor.

İran, güvenlik çıkarlarının korunması için sonuç odaklı diyalog talebini yineliyor; Umman tarafı ise görüşmelerin verimli sonuçlar doğurması temennisini dile getiriyor. Ancak temel uyuşmazlıklar, uranyum zenginleştirme ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması konularında yoğunlaşıyor. Tahran için nükleer program sınırlandırmaları karşılığında yaptırımların kaldırılması talebi sürüyor; ABD ise programın durdurulması ve yüksek seviyeli zenginin stoklarının ülke dışına çıkarılması şartını öne sürüyor.

Tarihsel olarak Tahran nükleer programı dışındaki konuların müzakere gündemine alınmaması gerektiğini savunuyor. ABD ise füze programı ve bölgedeki silahlı gruplar konularını da müzakereye eklemeyi hedefliyor; ancak İran bu konularda esneklik göstermeyeceğini vurguluyor. ABD tarafı, şu ana kadar ana akım olarak nükleer program üzerinde ilerlediğini belirtilen mesajlar yayıyor.

İsrail ise ABD’den, nükleer programın sonlandırılması, füze kapasitesinin sınırlanması ve silahlı gruplara desteğin kesilmesi şartlarını önceliklendirmesini talep ediyor. Bu sırada ABD’nin bölgeye yönelik askeri yığınağı sürüyor; İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun dün Hürmüz Boğazı’nda doğrudan güvenlik tehditlerine karşı başlattığı tatbikat da dikkat çekiyor. Anlaşmanın ilerlemesi ve somut sonuçlar, bölgesel güvenlik dengelerini ve küresel enerji piyasalarını belirleyecek kritik eşikte duruyor.

Görüşmelerin ilerleyişi ile ilgili olarak iki tur arasındaki farklar ve tarafların tutumları, özellikle Cenevre’de yapılacak ikinci tur görüşmelerde belirleyici olacak. Umman’ın Maskat’ta başlattığı süreç, dolaylı müzakerelerin sürdürülmesi ve teknik aşamalardaki çalışmanın devamı açısından önemli bir altyapı oluşturuyor. İlk turda taraflar uzlaşmasalar da iletişim kanallarını açık tutma konusunda ortak bir karara varmıştı; bu da ilerleyen görüşmeler için umut verici görülüyor.