IMF’den Orta Doğu Uyarısı: En İyi Senaryoda Bile Büyüme Tahminleri Düşecek
Georgieva, IMF-Dünya Bankası Bahar Toplantıları öncesinde Orta Doğu’da yaşanan çatışmanın dünya ekonomisini test ettiğini belirtti. Bu yeni dönemde, gelişmelerin insanlar ve ekonomiler üzerinde ne ölçüde etkili olacağını anlamak için odak noktalarının netleşmesi gerektiğini ifade etti.
Arz şokunun küresel boyutu ve enerji kilitlenmeleri, petrol akışında günlük yaklaşık %13, LNG’de ise %20’lik kesintileri ortaya koyuyor. Enerji maliyetlerindeki artış ve tedarik zincirlerindeki kırılmalar, çatışmanın boyutu ve bölgesel konumlar gibi değişkenlere göre farklı etkiler doğuruyor. Brent petrol için savaş öncesi düzeylerin üzerindeki hareketler, fiyatlarda baskıyı sürdürüyor ve birçok ülkenin değerli enerji kaynaklarına erişim için yüksek primler ödemesine yol açıyor.
Arz kesintileri dalga etkisi yaratmaya devam edecek ve bazı rafineriler minimum akış seviyelerini koruyamadığı için kapanmalarla karşılaşıyor. Bu durum, dizel ve jet yakıtı gibi rafine ürünlerin arzını zayıflatıyor; bu da ulaşım, ticaret ve turizm faaliyetlerini doğrudan zorluyor. Taşımacılıktaki sorunlar gıda güvenliğini tehdit ederken, en az 45 milyon kişinin daha gıda güvensizliğiyle karşı karşıya kalması ve küresel açlık rakamlarının 360 milyon üzerinde seyretmesi olasılığı artıyor. Yüksek gübre fiyatlarının bu tabloyu daha da ağırlaştırabileceğine dikkat çekiliyor.
Geleceğe dair beklentiler ve senaryolar konusunda IMF Başkanı, Dünya Ekonomik Görünüm raporunun bir dizi senaryoyu içereceğini vurguluyor. Şokun etkileri enflasyon ve finansal koşullar aracılığıyla belirginleşirken, küresel enerji verimliliği ve enerji çeşitlendirme politikalarının öneminin altı çiziliyor. Etkilerin büyüklüğü ise ateşkesin sürüp sürmeyeceği, kalıcı barışa yol açıp açmayacağı ve savaşın kalıcı hasarıyla bağlantılı olacak. Bu nedenle rapor da, hızlı bir normalleşmeden orta düzeyli bir senaryoya ve uzun süre yüksek petrol-gaz fiyatları ile ikinci tur etkilerinin görüleceği bir senaryoya kadar uzanan kapsamlı bir tablo sunuyor.
Ülkelerin politika alanlarındaki farklılıklar da belirleyici. Petrol ve gazı kesintisiz ihraç edebilen ülkeler az etkilenenler arasında yer alırken, abluka altındaki veya bağımlı olan ülkelere bu etkilerin yükü daha ağır biçimde binebiliyor. Körfez bölgesindeki tanker trafiğinde beş haftalık bir boşluğun etkisini akılda tutarsak, politikalar, stratejik rezervler ve tedbirler bu süreci belirleyen kilit unsurlar arasında yer alıyor.
IMF’nin destek talebinin kısa vadede 20-50 milyar dolar aralığında olması bekleniyor. Bu dönemde politika yapıcıların tek taraflı önlemlerden kaçınması; ihracat ve fiyat kontrollerine başvurulmaması, bekle-gör yaklaşımlarının gerektiğinde sürdürülebilir şekilde uygulanması öneriliyor. Enflasyon baskısı yüksek kalırsa merkez bankalarının kararlı adımlar atması, maliye politikalarının ise hedefli ve geçici bir çerçevede kalması tavsiye ediliyor. IMF’nin desteğe hazır olduğu ve Orta Doğu’daki savaşın etkileri bağlamında ödemeler dengesi desteğinin kısa vadede 20-50 milyar dolar arasında değişmesi öngörülüyor.
