IEA Yol Haritası: 400 Milyon Varillik Petrolün Dağıtım Planı Belirlendi
IEA’nin 32 üye ülkesinin ortak kararıyla 400 milyon varillik acil durum petrol stokunun piyasanın kullanımına açılması için ülkelerin uygulama planlarını sunması sonrasında, stokların kısa sürede serbest bırakılması öne çıkıyor. Asya-Okyanusya bölgesindeki üyeler stoklarını hemen piyasaya sürmeyi hedeflerken, Amerika kıtası ile Avrupa’daki üyeler ise ayın sonunda veya sonrasındaki süreçte bu kaynağı piyasaya arz etmeye başlayacak. Söz konusu stokların içeriğinde ham petrol ağırlığı yüksek bir paya sahip; toplamın yaklaşık yüzde 72’si ham petrol, yüzde 28’i ise petrol ürünlerinden oluşuyor.
ABD’nin Stratejik Petrol Rezervi, toplam 172,2 milyon varil ile bu kararın büyük bir bölümünü oluşturuyor. Asya-Okyanusya bölgesi rezervlerinden 66,8 milyon varil ve endüstri stoklarından 41,8 milyon varil, Avrupa’nın rezervlerinden ise 32,7 milyon varil ile endüstri stoklarından 74,8 milyon varil serbest bırakılacak. Ayrıca Kanada’nın yerli üreticilerinden sağlanan 23,6 milyon varil petrol de stok salımını desteklemek üzere piyasaya sürülüyor.
IEA Başkanı Fatih Birol geçtiğimiz hafta, üye ülkelerin toplam 400 milyon varil civarında bir acil durum stokunu piyasaya sürme kararı aldığını duyurdu. Bu karar, İran’a yönelik karşılıklı siyasi gelişmelerin ardından küresel petrol arzında yaşanabilecek olası aksaklıkları hafifletmeyi ve piyasaların istikrarlı işlemesini sağlamayı amaçlıyor. Özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan günlük talebin yaklaşık %20’lik kısmı için arz güvenliği önemli kırılma noktası olarak öne çıkıyor.
IEA tarihindeki altıncı acil durum stok kullanımı olarak kayda geçen karar, kurumun 1974’te kurulmasından bu yana bu kapsamdaki altıncı uygulama olarak değerlendiriliyor. Önceki kararlar 1991, 2005, 2011 ve 2022’de Rusya-Ukrayna savaşının başında alınmıştı. Ülkeler, net petrol ithalatlarının yaklaşık 90 gününe eş değer stok bulundurma yükümlülüğüne bağlı olarak hareket ediyorlar. Mevcut durumda IEA’nın toplam acil durum stoğu yaklaşık 1,2 milyar varili aşıyor ve hükümetler tarafından ek endüstri stoklarıyla birlikte yaklaşık 1,8 milyar varil düzeyinde bir rezerv kapasitesi tutuluyor.
