Hürmüzdeki Gerilim Sigorta Sektörünü Yeniden Şekillendiriyor
İran’a yönelik olası bir çatışmanın bölgedeki gerilimi tırmandırması, sigorta sektöründe risklerin yeniden hesaplanmasına yol açtı. Hürmüz Boğazı’nda yaşanan belirsizlik sadece fiziksel hasar ihtimallerini değil, aynı zamanda jeopolitik gerilimleri, misilleme potansiyelini ve belirsizlik katsayısını da teminatlama ve primlendirme süreçlerinin merkezine taşıdı. Bu bağlamda savaş riskleri artık ayrı bir odak olmaktan çıkıp, genel risk değerlendirmesinin temel unsuru haline geldi. Sigorta planları ise özellikle maruz kaldıkları hatlarda, teminat kapsamlarını daraltmaya, savaş istisnalarını genişletmeye ve mevcut poliçelerin yeniden yapılandırılarak daha yüksek primlerle sunulmasına doğru yöneldi.
Çatışma senaryosunun sigorta şirketlerine yansıması, hasarın doğrudan zarar olarak mı yoksa olayın sınıflandırılmasına bağlı olarak mı değerlendirileceğine dair soru işaretlerini de beraberinde getiriyor. “Warlike act” olarak sınıflandırılan bir olay, standart poliçelerin devre dışı kalmasına zemin hazırlarken, savaş riskleri teminatı olanaklı hale geliyor. Bu nedenle sektördeki karar vericiler, çatışmanın niteliğini belirleyen ve süreçleri yönlendiren kilit aktörler arasında yer alıyor.
“RİSK ÖNGÖRÜLEBİLİR OLMAKTAN ÇIKTI” başlığıyla yapılan açıklamalarda, IBS Sigorta ve Reasürans Brokerliği’nin CEO’su Murat Çiftçi, Hürmüz hattında yaşanan gelişmelerin yalnızca bölgesel bir risk artışından öteye geçtiğini ifade etti. Geleneksel denizcilik sigortalarında riskler coğrafya, geçmiş hasar verisi ve operasyonel parametrelerle fiyatlandırılırken, şimdi riskler jeopolitik kararların etkisiyle şekilleniyor. Bu durum, sigorta firmalarının risk değerlendirme yaklaşımlarını köklü biçimde değiştirdi ve artık savaş riskleri ana risk değerlendirmesinin merkezinde yer alıyor.
Çiftçi, piyasanın genel eğiliminin teminat kapsamlarında daralma yönünde olduğunu ve savaş istisnalarının belirgin şekilde genişlediğini belirterek, risk paylaşımını artırmak amacıyla muafiyetleri yükselttiklerini ve riskin daha büyük kısmını sigortalıya devretmeyi hedeflediklerini dile getirdi. Ayrıca mevcut poliçelerin yenilenmesinin çoğu zaman önceki şartlarla mümkün olmadığını; daha yüksek primler ve sınırlı kapsamlarla karşı karşıya kalındığını söyledi. Uluslararası medyada dillendirilen iptal dalgasının, sahada çoğunlukla poliçelerin kapsamını daraltan ve primleri yükselten yeniden yapılandırmalar şeklinde karşılık bulduğunu ekledi.
“WARLİKE ACT’ EN KRİTİK BELİRLEYİCİLERDEN BİRİ” başlıklı başka bir açıklamada Çiftçi, warlike act sınıflandırmasının hasarın ödenip ödenmeyeceğini belirleyen en kritik eşiklerden biri olduğunu vurguladı. Bir olay warlike act olarak değerlendirildiğinde, standart “all risk” poliçeler devre dışı kalır ve yalnızca savaş riskleri teminatı işleve girer. Söz konusu teminat bulunmazsa hasarın teminatsız kalma olasılığı artar ve bu durum, hasarın nasıl sınıflandırıldığı sorusunu merkezine alır. Günümüzde en çok uyuşmazlık, bu gri alanlarda çıkıyor; devlet destekli fakat resmi savaş ilanı yapılmamış eylemler, sabotaj ile savaş eylemi arasındaki sınırın bulanıklaştığı vakalar ve üçüncü taraflar üzerinden yürütülen operasyonlar, sigorta tarafında önemli yorum farklarına yol açıyor.
Nord Stream’deki sabotaj sonrası zararın hangi poliçe kapsamında karşılanacağı tartışması da, olayın nasıl sınıflandırıldığına bağlı olarak değişiklik gösterdi. Aynı olay; sabotaj olarak mı yoksa warlike act olarak mı değerlendirilecekse, milyar dolarlık hasarın hangi poliçeden karşılanacağı doğrudan etkileniyor.
“HÜRMÜZ İÇİN STANDART MARİNE POLİÇELERİ YETERLİ DEĞİL” ifadesiyle özetlenen görüş, bölgede faaliyet gösteren firmaların artık sadece standart bir marine poliçesiyle yeterli olamayacağını gösteriyor. Yüksek jeopolitik risk içeren bölgelerde, all risks, war risk ve gerektiğinde political risk teminatlarını bir araya getiren çok katmanlı bir sigorta yapısının neredeyse zorunlu hale geldiğini belirten Çiftçi, zararların sınıflandırılmasının da çok katmanlı bir süreç gerektirdiğini sözlerine ekledi. Sigorta analistlerinin (risk analistleri) önemli rol oynadığı bu sürecin, olayın faili, devlet bağlantısı, eylemin amacı ve bağlamı ile bulunduğu bölgedeki jeopolitik durum gibi unsurların bir arada değerlendirilmesiyle nihai sınıflandırmayı oluşturduğunu ifade etti.
“SAVAŞI SİGORTACILAR TANIMLIYOR DENİLEBİLİR” düşüncesi de, çoğu durumda hükümetlerin savaş ilanında bulunmamasına rağmen sigorta sektörünün risk tanımını belirleyici bulmasına işaret ediyor. Sigorta tarafında bir devletin savaş olarak görmediği bir olay, sigortacılar için warlike act olarak değerlendirilebilir. Bu tablo, Türk ihracatçıları ve lojistik firmaları açısından maliyetleri, sözleşme yönetimini ve risk paylaşımını etkileyen üç temel sonucu beraberinde getiriyor: primlerde belirgin artışlar, navlun ve operasyon maliyetlerinde artışlar ve tedarik zincirleriyle ilgili canlandırıcı esneklik gereksinimleri. Böylece risk paylaşımı ve sözleşme yapısı, önceki döneme göre çok daha kritik bir hâle geliyor.
