Hürmüz’de Risk Artıyor; İran Petrolü Akmaya Devam Ediyor: Alıcının Yüzde 80’i Tek Ülkeden
Uluslararası enerji ticaretinin kalbinde yer alan Hürmüz Boğazı, artan güvenlik risklerine rağmen İran’ın ham petrol ihracatını sürdürmesini sağlıyor. Bölgenin küresel enerji akışındaki kritik konumu nedeniyle, İran petrolünün ana alıcısı olan Çin talebinin gücü dikkat çekiyor. Çatışmalar devam ederken bile İran, boğaz üzerinden yüksek hacimli sevkiyatlarını sürdürüyor; son verilere göre 28 Şubat’tan bu yana en az 11-12 milyon varil petrol boğazdan taşındı.
Çin’in İran petrolü alımında önemli paya sahip olması, rafinerilerin günlük ithalatına da yansıyor; savaş öncesinde Çin’deki rafinerilerin günde yaklaşık 1,3-1,4 milyon varil seviyesiyle İran petrolünü satın aldığı belirtiliyor. İran’ın Hürmüz Boğazı üzerinden yaptığı ihracat, Çin’in talebine bağlı olarak dengelenirken, İran için kritik bir bağlantı kuruyor.
Güçlenen bağımsız ticaret ağı ABD yaptırımlarına rağmen İran petrolü, farklı ticaret yolları ve bağımsız rafineriler aracılığıyla küresel piyasalara ulaşmaya devam ediyor. Bu süreçte Çin, İran’ın en büyük alıcısı konumunu sürdürüyor ve petrol ticaretinin büyük bölümünü ABD finans sistemi dışında yürütüyor. Gross hacimde “1 günlük 100 milyon varilin üzerinde” sevkiyatların dahi küresel piyasalardaki toplam türevlere kıyasla sınırlı kaldığı değerlendirilirken, bağımsız rafinerilerin rolü giderek artıyor.
Deniz taşımacılığı ve altyapı baskısı Wood Mackenzie Emtia Araştırmaları’ndan Alan Gelder, İran ekonomisinin büyük ölçüde deniz yoluyla yapılan petrol ihracatına dayandığını vurgulayarak, deniz taşımacılığındaki aksamaların mevcut süreç için ciddi bir risk oluşturduğunu belirtti. Boğazın kapanması halinde İran’ın ihracata dayalı ekonomisi için ileriye dönük büyük bir meydan okuma ortaya çıkacağını söyledi. Aynı zamanda altyapı tahribatının ekonomik toparlanmayı zayıflatabileceği uyarısında bulunan Gelder, ABD ve İsrail’in iç altyapıyı hedef almasının da baskıyı artıracağını ifade etti.
Petrol gelirleri ve enerji ortağı Enerji uzmanı Vandana Hari, İran’ın petrol ihracatını sürdürmesinin savaş döneminde ekonominin ayakta kalması açısından hayati olduğunun altını çizdi. Ancak altyapı zararlarının uzun vadede toparlanma süreçlerini tehdit edebileceğini söyleyerek, petrol ve doğal gaz üretimiyle bağlantılı altyapının da zarar görmesi halinde ülkenin en temel gelir kaynağını yeniden inşa etme konusunda zorlanacağını belirtti.
