Hamaney Öldü: Şimdi Ne Olacak?

İran’da yaşanan siyasi süreçte Hamaney’in görev süresinin sonlanmasıyla birlikte ülkedeki yönetim mekanizmasının nasıl işleyeceği merak konusu oldu. Resmi haber ajansları, dini liderin ölümünün ardından görevinin geçici olarak bir konsey tarafından devralacağını duyurdu. Bu konsey, Cumhurbaşkanı, Yargı Erki Başkanı ve Anayasayı Koruyucular Konseyi’nden üyelerin oluşturduğu bir yapı olarak karşımıza çıkıyor.

Bir sonraki adım için kimlerin isminin öne çıktığına ilişkin çeşitli değerlendirmeler yapılıyor. Tahran’dan gelen analizlerde, süreçle ilgili tartışmalar devam ederken bazı adayların uzmanlar meclisiyle paylaşıldığı ve bu meclisin nihai karar için kilit rolü üstleneceği belirtiliyor. Şu ana kadar mutabakat sağlanamaması durumunda yeni liderin belirlenmesi için seçim sürecinin başlatılacağı da ifade ediliyor.

Geçiş dönemi boyunca ülkenin yönetimi nasıl işleyecek? Anayasaya göre yürütme, yasama ve yargı erklerinin başları bir araya gelerek Ulusal Güvenlik Konseyi adı verilen üçlü bir yapıyı oluşturacak ve ülkede geçici olarak bu konsey yönetime yön verecek. Bu çerçevede Humeyni’nin torunu Hasan Humeyni ile Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Başkanı Ali Laricani’nin de isimler arasında yer alabileceği konuşuluyor.

Belirleyici faktör olan Velayet-i fakih sistemi gereği, konumun elde edilmesi için isminin öncelikle ayetullah olması gerektiği belirtiliyor. Uzmanlar Meclisi de farklı eyaletlerden gelen ayetullahlardan oluşan bir komisyondan oluşuyor ve bu kurul, gelecek liderin seçilmesi sürecinde veto ya da onay gücüne sahip olabilir.

İran’da şu anki süreçte ön planda olan soru, hangi adayların uzlaşıyla belireneceği ve hangi yolun izleneceği? Bu sorular, uluslararası ve bölgesel dengeler açısından da yakından takip ediliyor.