FAO Gıda Fiyat Endeksleri ve Küresel Tarım Piyasalarındaki Değişimler (Kasım)
Kasım ayında küresel gıda fiyatları genel olarak geriledi; FAO Gıda Fiyat Endeksi, aylık olarak %1,2 düşüş kaydederek ardı ardına üçüncü aylık gerilemeyi gösterdi. Yıllık bazda ise endeks, yaklaşık %2,03 azaldı. Süt ürünleri, et, şeker ve bitkisel yağlarda görülen düşüşler, tahıl endeksindeki artışı dengeledi.
Kasım’da FAO Tahıl Fiyat Endeksi, aylık bazda %1,8 artış gösterdi; buna rağmen bir önceki yılın seviyesiyle karşılaştırıldığında %5,3 daha düşüktü. Arz güveni genelde rahat iken Arjantin ve Avustralya’daki iyi hasat haberleri bu tabloyu destekledi; buna karşın küresel buğday fiyatları %2,5 artış kaydetti. Piyasalarda Çin’in ABD’den tedarik konusunda potansiyel ilgisi, Karadeniz’de devam eden çatışmalara ilişkin kaygılar ve Rusya’da ekim alanlarının küçülmesi beklentileri etkili oldu.
Uluslararası mısır fiyatları da Kasım’da yükseliş eğilimini sürdürdü. Brezilya’dan gelen güçlü talep ile Arjantin ve Brezilya’daki yağışların tarla işlerini zorlaştırdığına dair haberler bu hareketi destekledi. Arpa ve sorgum dünya fiyatlarında da yükseliş görüldü; tüm önemli tahıl fiyatları, soya fasulyesi fiyatlarındaki artıştan etkilendi.
FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi Kasım’da %1,5 değer kaybetti. Zira Kuzey Yarımküre’de ana ihracatçı ülkelerdeki hasat yoğunluğu ve zayıf ithalat talebi Indica ve kokulu pirinç fiyatlarını aşağı yönlü baskı altında tuttu.
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi Kasım’da aylık bazda %2,6 düşerek beş aylık dönemdeki en düşük seviyeyi gördü. Palm, kolza ve ayçiçek yağlarındaki düşüşlere paralel olarak soya yağı hafif artış gösterdi ve bu düşüşleri telafi etti. Uluslararası palm yağı fiyatları, Malezya’da beklenenden yüksek üretim nedeniyle rekabetin artmasına yol açtı ve yağlar arasındaki rekabete yön verdi.
Diğer tarafta, kolza yağı fiyatları olumlu küresel üretim beklentileriyle geriledi; ayçiçek yağı ise Karadeniz bölgesinden mevsimsel artışla düşüş kaydetti. Küresel soya yağı fiyatları, Brezilya’daki biyodizel talebi sayesinde sabit kalıp hafifçe yükseldi. Düşen ham petrol fiyatları da bitkisel yağ fiyatlarının düşüşünü destekledi.
FAO Et Fiyat Endeksi Kasım’da aylık bazda %0,8 geriledi; ancak bir yıl öncesine göre %4,9 üzerinde kaldı. Düşüş, domuz ve kümes hayvanı eti fiyatlarının gerilemesinden kaynaklandı; sığır eti fiyatları ise genel olarak sabit kaldı ve koyun eti fiyatları yükselişe geçti. Kümes hayvanı eti fiyatları, ihracat fazlası ve küresel rekabet nedeniyle düşüş kaydetti. Çin başta olmak üzere bazı önemli ithalatçı ülkelerin HPAI (yüksek patojenik kuş gribi) nedeniyle uyguladığı ticaret yasaklarını gevşetmesiyle pazarda pay kazanma çabaları güç kazandı.
Öte yandan, ABD’nin sığır eti ithalatına uygulanan gümrük vergilerinin kaldırılması, özellikle Avustralya ürünleri üzerinde fiyatları baskıdan kurtardı. Büyük ihracatçılar rekabet gücünü korumaya çalışırken küresel sığır eti fiyatları büyük ölçüde sabit kaldı. Fosili talep koşullarıyla birlikte, koyun eti fiyatları güçlenen küresel talep nedeniyle artış gösterdi.
FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi Kasım’da aylık olarak %3,1 düştü; bir yıl öncesine göre ise %1,7 geriledi. Uluslararası süt ürünleri fiyatlarındaki düşüş, beş ay üst üste gelen gerilemeyi teyit etti. AB ve Yeni Zelanda’daki bol stoklar ile üretimde görülen artış, süt ürünleri arzını yükseltti ve bu durum fiyatları baskıladı. Asya’nın bazı bölgelerinde ise süt tozu taleplerinin zayıflaması fiyatları baskılayan unsurlardan biri oldu.
Tereyağı ve tam yağlı süt tozu gibi temel ürünlerde arz fazlası ve rekabetin güçlenmesi nedeniyle en keskin düşüşler görülürken, yağsız süt tozu fiyatları ise sınırlı talep nedeniyle daha ılımlı bir düşüş gösterdi. Peynir fiyatları ise arzın genel olarak yeterli olmasıyla en az düşüş kaydederken, Avrupa Birliği ve Okyanusya’da talebin güçlü kalmasıyla bazı bölgelerde dengeler korundu; fakat peynir endeksi geçen yılın seviyelerinin yaklaşık %10 üzerinde kaldı.
