Ehliyetsiz Bile Tazminat Hakkı: Aracı Olan Herkesi Ilgɪlendirən Kesin Bilgilendirme
Denizli’de yaşanan bir kazada, ehliyetine geçici olarak el konulan bir sürücünün aracı başkası tarafından kullanılırken kaza sonucunda karşı tarafa maddi tazminat ödenmesi gerekip gerekmediği tartışıldı. Dosyada, araç sahibi olan eşin, kaza tarihinde sürücü belgesine sahip olmamasına rağmen tazminat talep ettiği görüldü. Bilirkişi raporunda sürücünün kusurunun bulunmadığı ve karşı tarafın birinci derece kusurlu olduğuna işaret edildi.
Yerel mahkeme, ehliyeti olmayan kişinin aracını başkasına kullandırması nedeniyle davacıya ait tazminat talebinin reddine karar verirken, sürücünün ehliyetinin kaza tarihinde geçerli olmadığını ve davacı için belirsiz alacak davasının uygun olmadığını savundu. Bu gerekçelerle, aracın maliki olan kişinin talebinin reddedildiği belirtildi. Dosyanın Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına temyiz edildiği ifade edildi.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, incelemede olayın özünü “değer kaybı ve araç mahrumiyeti zararı” olarak özetledi ve şu ilkesi üzerinde durdu: Aracın bedelsiz olarak kullanıldığı dönemde oluşan hasarın değeri, kaza tarihi itibarıyla serbest piyasa koşulları ve aracın ikinci el rayiç değeri üzerinden hesaplanmalı; hasarın niteliği, arızaların boyutu ve aracın yaşı gibi etkenler de dikkate alınmalıydı. Böylece tarafların belirsiz alacak talep etme hakkının varlığı kabul edildi.
EHLİYETSİZ ARAÇ SAHİPLİĞİ TAZMİNAT TALEBİNE ENGEL DEĞİL başlığı altındaki bölümde ise, kaza anında aracın sürücüsünün davacı olmadığının altı çizildi. Bilirkişi raporuna göre, aracı kullanan kişinin davacı sürücüsü olmadığı halde zararların tazmini konusunda hak iddia edebileceği belirtildi. Bu bağlamda, aracı kullanan kişinin kusur durumunun olmaması, tazminat talebinin reddedilmesini gerektirmez.
ARAÇ SAHİBİ ALACAK DAVASI AÇABİLİR değerlendirmesiyle, mahkeme, davacının belirsiz alacak talep etme hakkının mevcut olduğunu ve zarar miktarının hesaplanarak karar verilmesi gerektiğini kaydetti. Kararda, zarar miktarının hesaplanması için özel ve teknik bilgi gerektiği vurgulandı; davacının alacağını davaya konu etmeye hazır olduğuna işaret edildi.
Sonuç olarak, ilk derece mahkemesinin gerekçesinin hatalı olduğu, kanun yararına bozma yoluyla hükmün düzeltilmesinin uygun olduğu belirtildi. Bu çerçevede, kaza esnasında aracın sürücüsü olmamakla birlikte aracın maliki olan davacının, tazminat talep etme hakkının bulunabileceği ifade edildi.
