Doların Küresel Rezervlerdeki Liderliği Keskin Bir Şekilde Değişirken: Yeni Denge Arayışları
Küresel rezervlerde doların ağırlığı, politika belirsizlikleri ve rezerv çeşitlendirme arayışlarıyla birlikte nispi bir düşüş gösteriyor. IMF’nin COFER verilerinden derlenen son tablolar, 2025’in üçüncü çeyreğinde toplam rezervlerin yaklaşık 13 trilyon dolar düzeyinde olduğunu ve dolar payının %56,92’ye gerilediğini ortaya koyuyor. Geçen yılın ilk çeyreğinde %58,51, ikinci çeyrekte ise %57,08 olan dolar payı, zaman içinde belirgin bir düşüş trendi sergiledi.
Euro ise rezervlerdeki payını yükseltme eğilimini sürdürüyor. Geçen yılın ilk çeyreğinde %19,12 olan euro payı, sonraki çeyreklerde %20,24 ve %20,33 olarak kayıtlara geçti. Buna karşılık Japon Yen‘in payı, yılın başında %5,73’ken ikinci çeyrekte %5,65’e inmiş olsa da üçüncü çeyrekte %5,82’ye yükseldi. Çin yuanı ise ilk çeyrekte %1,96’lık paya sahipken ikinci çeyrekte %1,99’a ve üçüncü çeyrekte %1,93’e geriledi.
Doların küresel ödemelerdeki liderliği sürüyor Doların rezerv para birimi olarak konumu tartışma konusu olsa da, finansal işlemlerde hâlâ baskın konumunu koruyor. Küresel ticaretin yaklaşık yarısı dolar üzerinden faturalandırılırken, toplam ticaretin yaklaşık %10’u ABD dışındaki ülkeler aracılığıyla kayda geçer. Enerji ödemelerinin bazıları dolar dışı para birimlerine kaymış olsa da, çoğu emtia hala dolar üzerinden fiyatlandırılıyor. SWIFT verilerine göre geçen yıl aralık ayında dolar payı %50,49; avro %21,9; İngiliz sterlini %6,73; Kanada doları %3,44; Japon yen %3,42 ve Çin yuanı %2,73 olarak belirlenmişti.
Düşüşün arkasındaki itici güçler AEI Kıdemli Uzmanı Steven Kamin, rezervlerdeki dolar payının azalmasına rağmen küresel piyasalarda hâlâ baskın bir para birimi olduğunu belirtiyor. Böyle bir düşüşün temel nedeni olarak yöneticilerin çeşitlendirme hedeflerini, Kanada ve Avustralya doları gibi alternatiflerin rezervlere eklenmesini ve İsviçre gibi ülkelerin dolar payını düşürmesini gösteriyor. Kamin’e göre, doların değer kaybı bu eğilimin bir sonucu olabilir; ancak avro, yuan veya diğer para birimlerinin doların yerini alacağını düşünmek için henüz erken. Doların hakimiyetinin yakın gelecekte sürdüğü fakat etkisinin zamanla kısmen daralacağı öngörüsünde bulunuyor.
Politika belirsizlikleri rol oynuyor Fitch Ratings Ekonomik Araştırmalar Başkanı Olu Sonola, dolar payındaki düşüşün birkaç etkenin birleşiminden kaynaklandığını belirtiyor. Özellikle geçen yıl yaşanan politika belirsizlikleri, tarifeler, Grönland konusundaki belirsizlikler ve Japonya ile ABD’nin mali sorunları gibi konuların bu süreci tetiklediğini ifade ediyor. Sonola, dolara olan güvenin tamamen kaybolmadığını, uzun vadede doların hâkim konumunu koruyacağını ancak paylarda makul bir çeşitlilik görüleceğini vurguluyor. Ayrıca ilerleyen dönemde herhangi bir para biriminin doların yerini tamamen alacağını düşünmüyor; ABD’nin derin finansal piyasalarının dolara olan desteğini sürdürmeye devam edeceğini ekliyor.
