Depozito Savaşları: Boya-Badana Masrafı Kiracıdan İstenebilir mi?
Kira sözleşmesi sona erip anahtar teslim edildiğinde, tarafları karşı karşıya getiren en büyük soru şudur: “Ev bıraktığım gibi mi?” Birçok mülk sahibi, evi yeniden kiraya vermeden önce yapacağı boya, badana veya ufak tadilatların faturasını kiracının depozitosuna kesmek ister. Ancak Türk Borçlar Kanunu (TBK), bu konuda çok net bir ayrım yapar: Kullanıma bağlı olağan yıpranmalar, kiracıya fatura edilemez.
Hukukumuzda kiracı, kiralananı “ne şekilde teslim aldıysa o şekilde geri vermekle” yükümlüdür. Ancak bu, evin sıfır gibi iade edileceği anlamına gelmez. Evi 5 yıl boyunca kullanan bir kişinin duvarlarındaki hafif kararmalar, parkelerdeki doğal eskime veya eşyaların zamanla fonksiyonunu kaybetmesi “olağan kullanım” sayılır. Kanun der ki; kiracı, sözleşmeye uygun kullanımdan doğan eskimelerden sorumlu değildir. Dolayısıyla, sözleşmede aksine çok net ve özel bir hüküm yoksa, ev sahibi “ev eskimiş, boyatıp öyle çık” diyerek depozitodan kesinti yapamaz.
Ancak “olağan yıpranma” ile “hor kullanma” arasındaki çizgiye dikkat edilmelidir. Duvarlara çakılan derin delikler, kırılan camlar, parkeye dökülen yanıcı maddeler veya evcil hayvanların verdiği kalıcı hasarlar hor kullanıma girer. Bu durumda ev sahibi, zarar miktarını belgelendirerek depozitodan mahsup edebilir.
İşin usul boyutu da bir o kadar kritiktir. Kanun (TBK m. 342), depozito bedelinin vadeli bir tasarruf hesabına yatırılmasını ve her iki tarafın rızasıyla çekilmesini öngörür. Ancak uygulamada elden verilen depozitolar, iade sürecini bir “vicdan” meselesine dönüştürüyor. Kiracılar için en güvenli yol; evi teslim alırken ve teslim ederken detaylı bir “teslim tesellüm tutanağı” tutmak, mümkünse evin durumunu fotoğraflarla kayıt altına almaktır.
Sonuç olarak depozito, ev sahibinin keyfi harcamaları için bir teminat değil; mülke verilen gerçek zararlar için bir güvencedir. Bir evin içinde yaşanmış olmasından kaynaklanan doğal eskimelerin bedeli, kiracıdan talep edilemez. Hakkını arayan bir kiracı, haksız kesinti durumunda icra takibi başlatabilir veya sulh hukuk mahkemesine başvurabilir. Unutmayın, kira bedeli barınmanın; depozito ise mülkün dürüstçe korunmasının karşılığıdır.
