Azerbaycan ve Ermenistan’ın Enerji Entegrasyonu İçin Attığı Önemli Adım

Enerji sistemlerini entegre etmek amacıyla Azerbaycan ve Ermenistan’ın ortak adımı, elektrik ticaretinin önünü açacak şekilde ilerliyor. Bu süreç, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın parlamentoda yaptığı açıklamalarda netlik kazandı; takvim ve teknik ayrıntılar ise paylaşılmadı. Ancak bahsi geçen adımın, Güney Kafkasya üzerinden planlanan stratejik transit koridoru TRIPP’in parçası olduğu vurgulandı.

Karabağ sonrası yeni iş birliği başlığı Bağımsızlık sonrası dönemde Dağlık Karabağ çevresinde yaşanan gerilimler hafiflemeye başlarken, iki ülke ABD ortaklığıyla bir barış anlaşması imzaladı. TRIPP koridorunun amacı, Ermenistan’ın güneyinden geçerek Azerbaycan’a ve Nahçıvan eksklavına doğrudan ulaşımı sağlamaktır. Bu çerçevede yeni enerji, ulaştırma ve dijital altyapı yatırımları için kapsam genişletiliyor.

TRIPP’te ABD ortaklığı ve uzun vadeli imtiyaz Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan ile ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Beyaz Saray’daki görüşmesinin ardından yayımlanan ortak açıklamaya göre, Ermenistan TRIPP Development Company’nin %74 hissesini 49 yıl için ABD’ye devredecek. Sözleşme, koridorun geliştirilmesi için münhasır haklar tanırken 50 yıl daha uzatılabilirlik öngörüyor. Nihai hedefte Ermenistan’ın şirketteki payının %49’a çıkması planlanıyor. Erivan ise sınır, gümrük, vergilendirme ve güvenlik konularında kendi egemenliğini korumaya devam edecek.

Enerji, ulaştırma ve dijital altyapı hedefleri Proje, Güney Kafkasya’daki stratejik konumundan faydalanarak mevcut veya yeni demiryolu hatları ile petrol ve doğal gaz boru hatları, fiber optik altyapı yatırımlarını kapsıyor. Bu kapsamda Azerbaycan’ın yaklaşık 30 yıl aradan sonra Ermenistan’a yeniden benzin sevkiyatına başlaması, iki ülke arasındaki normalleşmenin adımlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Anayasa tartışması sürüyor Ancak taraflar arasında henüz kesin bir barış anlaşması imzalanmadı. Azerbaycan, Ermenistan’dan Anayasa’nın önsözünde değişiklik yapılmasını istiyor; Bakü, söz konusu metnin Azerbaycan topraklarına dolaylı hak iddiası içerdiğini savunuyor. Başbakan Paşinyan, Haziran’da parlamento seçimlerine giden süreçte anayasa değişikliği için referandum çağrısı yaptı, ancak tarih henüz netleşmedi.

İki ülke arasındaki koordineli adımlar, enerji ticaretinin önündeki engelleri azaltmayı ve bölgesel entegrasyonu güçlendirmeyi amaçlıyor. Paşinyan’ın açıklamaları, bu entegre çabanın teknik ayrıntılar dışında stratejik hedefler üzerinde odaklandığını gösteriyor. TRIPP koridorunun bölgedeki demiryolu ve enerji hatlarıyla bağlantılı yatırımlar yoluyla hayata geçirilmesi hedefleniyor.

Ortaklık yapısı ve pay dağılımı ABD’nin taraf olacağı ortaklık, Ermenistan’a özel haklar tanıyarak uzun vadeli bir çerçeve sunuyor. Sözleşmenin uzatılabilirliği ve Ermenistan’ın sözleşmedeki payını azaltmama taahhütleri, taraflar arasındaki güven ve egemenlik dengelerini yeniden şekillendiriyor.

Güçlü enerji altyapıları ve gelişmiş ulaşım hatları, iki ülkenin karşılıklı bağımlılığını artırırken, Karabağ sonrası dönemde istikrar için yeni çatılar oluşturuyor. TRIPP projesinin, Ermenistan’ın güneyinden geçerek Nahçıvan’a uzanması hedefi, bölgesel lojistik ve ticaret akışlarını yeniden düzenliyor.

Anayasa konusundaki belirsizlikler tarafların tartışmalarını sürdürürken, Azerbaycan’ın önceliği toprak bütünlüğü ve dolaylı hak taleplerinin netlik kazanmasıdır. Paşinyan’ın referandum çağrısı, anayasa reformlarının meclis dışı süreçlerle değil, halk oylamasıyla kararlaştırılması yönündeki yaklaşımını işaret ediyor.

TRIPP’in hayata geçmesi için atılan adımlar, enerji ticaretinin güvenli ve verimli akışını hedefliyor. Bu kapsamda Azerbaycan’ın petrol ve benzin sevkiyatlarıyla enerji tedarik zincirinin güçlendirilmesi öngörülüyor. İki ülkenin uzun süredir süren anlaşmazlıklarına rağmen süreç, ekonomik iş birliğini ve bölgesel istikrarı destekleyebilir.

Siyasi süreçler ve gelecek planları Anayasa tartışmaları sürerken tarafların ortak hedefi, güvenlik, gümrük ve vergilendirme konularında karşılıklı egemenliğini koruyabilecek bir çerçeve kurmaktır. Referandum süreci ve tarihî kararlar, bu çerçevenin nihai şeklini belirleyecektir.