Atıkların Ekonomiye Katkısı 450 Milyar Liraya Çıkacak
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Sıfır Atık Projesi’nin planlı ve istikrarlı bir şekilde ilerlediğini vurgulayarak, topluma olan katkıları hakkında değerli bilgiler paylaştı. Toplanan atıkların geri dönüştürülmesiyle, Mart 2026 itibarıyla ülke ekonomisine 365 milyar lira kazandırıldığı belirtildi; hedef ise bu rakamı 450 milyar liraya çıkarmak ve bunu sonraki yıllarda da katlayarak sürdürmektir. Buna göre, yıl sonuna kadar atıkların ekonomiye ilave edilmesi yaklaşık 85 milyar TL’yi bulacak ve aylık yaklaşık 10 milyar TL katkı sağlanacak.
Geri kazanım hedefleri konusunda 2017’de yüzde 13 olan oran, 2023’te yüzde 34,92’ye, 2024’te yüzde 36,08’e ve 2025 itibarıyla yüzde 37,53’e ulaşmıştır. 2026’da bu oranı yüzde 39’a çıkarmak hedeflenirken, 2035’te yüzde 60, 2053’te ise yüzde 70’e ulaşılması planlanıyor. Proje başlangıcından 2025 sonuna kadar toplam 90 milyon ton geri kazanılabilir atığın ekonomiye kazandırıldığı ifade ediliyor. Bakan Kurum, 2026’da bu rakamı 100 milyon tonun üzerine çıkarmayı hedeflediklerini belirtti; bu süreçte farkındalık ve yaşam alışkanlıklarında köklü bir dönüşüm sağlanması için çalışmalar sürüyor.
Başkanlık düzeyinde sürdürülen çalışmaların özellikle genç kuşaklarda büyük bir farkındalık yarattığına değinen Kurum, çocukların okul öncesinden itibaren sıfır atık, geri dönüşüm ve tasarruf bilinciyle yetişmesini önemli bir kazanım olarak görüyor.
Birleşmiş Milletler ve COP31’e dair yaklaşım Türkiye’nin COP31 hazırlıkları kapsamında BM Genel Sekreteri António Guterres ile görüşmelerin verimli geçtiğini ifade eden Kurum, iklim kriziyle mücadele kapsamında paydaşlarla yapılan değerlendirmelerin sonuç odaklı bir yaklaşımı benimsediğini söyledi. BM yetkilileri, Türkiye’nin kararlarının arkasında olduklarını dile getirerek şu anda vizyonun somut adımlara dönüştürülmesi yönünde çalışmaların sürdüğünü belirttiler. COP31 zirvesinin 196 ülkeyi ağırlayacağı bu süreçte, hazırlık ve uygulama aşamalarının birbirini destekleyecek şekilde yürütülmesi hedefleniyor.
YaşamıDepremleri ve iklim uyumlu konutlar konusuna değinen Kurum, yeni yapıların iklim direncine uygun, sıfır atık uyumlu ve yenilenebilir enerjiyle güçlendirilmiş olarak tasarlandığını söyledi. Deprem riski nedeniyle 11 ilde 455 bin konutun inşa edildiğini, sadece sağlam yapılar değil, iklim değişikliğine uyumlu çözümlerin de uygulanmasının sağlandığını belirtti. Yeşil dönüşümün bir fırsat olarak görülmesi gerektiğini vurgulayan Kurum, sanayi sektörünün döngüsel ekonomi ve temiz teknolojilere yaptığı yatırımların istihdam ve rekabet gücünü artıracağını ifade etti.
Toplumsal farkındalık ve depozito sistemi konusunda, halkın desteğinin alınmasının önemli olduğu üzerinde duran Kurum, toplumsal farkındalık ve eğitimle politikaların sürdürülebilirliğinin güçlendirileceğini söyledi. Sıfır Atık hareketinin bugün 105 ülkede yankı bulduğunu ve bu hareketin gönüllü katılımı artırdığını belirten Kurum, depoları dönüştürmek için Depozito Yönetim Sistemi üzerinde çalışmaları sürdürdüklerini ve pilot olarak başlattıkları uygulamaların şimdi birçok ilde yaygınlaştığını belirtti. 2026’da tüm Türkiye’de iade makinelerinin faaliyete geçmesi hedeflenmektedir.
Enerji tasarrufu ve atık ithalatı konusunda ise depozito makinelerinin uygulamasıyla yaklaşık 3,3 milyon kW enerji tasarrufu ve 820 ton sera gazı emisyonunun azaltılması öngörülüyor. Atık ithalatına karşı ise, bu sistemin oturmasıyla ülke içindeki atıkların değere dönüştürülerek ekonomiye kazandırılacağı ve çevre korunmasının sağlanacağı ifade edildi. Türkiye’nin deniz temizliği adına yapılan çalışmaların da önemli bir parçası olan Sıfır Atık Mavi Hareketi kapsamında 325 bin ton deniz çöpü toplandığı, 3,1 milyon metrekare hayalet ağın kaldırıldığı ve 10 milyon canlıya yönelik tehlikenin azaltıldığı belirtildi.
Konutlar ve toplu yaşam alanları için yeni modeller ile getirilecek geri kazanım oranlarını artırmaya yönelik planlar ve toplum genelinde farkındalık için eğitim çalışmalarının süreceği ifade edildi. Ayrıca, gelecekte konutlar ve siteler için uygulanacak yeni iş birlikleriyle sıfır atık yaklaşımının günlük yaşamın doğal bir parçası haline getirilmesi hedefleniyor.
COP31’in Türkiye için getireceği fırsatlar COP31’in sadece bir zirve değil, ülkeler arası diyalog ve aksiyon zincirinde yeni iş kapıları doğuracağı vurgulandı. Yerli ve yabancı şirketler için yeşil yatırım ortaklıkları, teknoloji transferi ve yeşil teknolojilerin sergilenmesi açısından geniş olanaklar yaratacağı ifade edildi. 9-20 Kasım arasında sürecek müzakereler ve Liderler Zirvesi’nde alınacak kararların uygulanabilir mekanizmalarla destekleneceği belirtildi. Bakan Kurum, COP31’in Türkiye’nin çözüm üreten ve güven veren bir liderlik sergilediğini dünyaya gösterecek önemli bir platform olduğuna dikkat çekti. 3 ilkeye odaklanan yaklaşım; diyalog, uzlaşı ve aksiyon olarak özetlendi; bu çerçeve, küresel iklim çözümlerinin merkezinde Türkiye’nin konumunu güçlendirecek olan bir yol olarak sunuldu.
