Akdeniz’in Stratejik Üçlüsü: Zeytinyağı, Gaz ve Su
Gıda güvenliği ve su yönetimi, bugün enerjiyle aynı düzeyde stratejik öneme sahip olarak değerlendiriliyor. Akdeniz havzasını sürekli etkileyen iklim değişikliği, yağışların azalmasına ve sıcaklıkların artmasına yol açarken tarımsal üretimin kırılganlığını artırıyor. Bu durum, zeytinyağı gibi geleneksel simge ürünlerini sadece bir gıda maddesi olmaktan çıkarıp, sürdürülebilir tarım politikalarıyla doğrudan ilişkilendirilmiş kritik bir alan haline getiriyor.
İspanya, İtalya ve Yunanistan gibi üretici ülkelerde görülen kuraklıklar, üretim dalgalanmalarını daha görünür kılıyor. Dolayısıyla gelecek açısından risklerin erken sinyallerini veren göstergeler arasında yer alıyor. Zeytinyağı, su, toprak ve iklimin birleştiği bir bağlamda, üretim planlarının ve piyasa dinamiklerinin kilit bir parçası haline gelmiş durumda. Bu ürün sadece ticari bir emtia olarak değil, ekolojik ve politik dengelerin de belirleyici bir belirtiçisi olarak öne çıkıyor.
Doğal gaz hâlâ küresel enerji sahnede güçlü bir konuma sahip olsa da, enerji erişiminin tek başına toplumları korumaya yetmediği görülüyor. Gıda ve suya erişimle desteklenmediğinde, ekonomik istikrar ve sosyal dayanıklılık büyük ölçüde zayıflıyor. Böylece enerji sözleşmeleriyle birlikte, tarımsal işbirlikleri ve gıda güvenliği konuları dış politika araçları olarak öncelik kazanıyor.
Gıda güvenliği giderek ulusal güvenliğin ayrılmaz bir parçası haline geliyor. Bir ülke vatandaşlarını sürdürülebilir biçimde besleyemiyorsa ve su kaynaklarını etkili şekilde yönetemiyorsa, dışa bağımlılık artıyor ve kırılganlık derinleşiyor. Bu çerçevede, yeni diplomasi ağıyla gıda ile su politikaları, enerji masa ve savunma alanlarının yanına oturuyor. Özellikle su kıtlığı, kırsal alanları ve göç hareketlerini tetikleyerek ekonomik ve sosyal sonuçlar doğuruyor. Her iki ülkenin de karşılaştığı bu sorunlar, küresel piyasalara entegrasyonla sınırlı kalmıyor; yerel üretim ve karar alma mekanizmaları arasındaki mesafe giderek açılıyor.
Enerji güvenliği ile gıda güvenliği arasındaki bağ güçlenirken, doğal gaz tek başına yeterli değildir. Enerjinin ekonomiyi canlı tuttuğu bir gerçek olsa da, toplumları ayakta tutan asıl unsurun su ve gıda erişimi olduğu anlaşılır hale geliyor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde dış politika arayışlarında gıda güvenliği ve tarımsal işbirlikleri kritik araçlar olarak öne çıkacak.
