ABD’den Çin’e Gizli Nükleer Test Suçlaması
ABD yönetimi, Çin’in gizli nükleer denemeler yapmış olabileceğini ileri sürüyor ve bu iddiayı New START’a ilişkin son gelişmelerin hemen ardından dile getiriyor. Deneme iddiaları, iki büyük nükleer güç olan ABD ve Rusya’nın bağlayıcı sınırlamalardan çıkmasının ardından gündeme taşındı.
New START’ın sona ermesi, küresel silah kontrol çerçevesinde mevcut sınırlamaların kaldırıldığı anlamına geliyor. Böylece Washington ve Moskova, on yıllardır süren kısıtlamalara artık tabi değiller. Bu durum, ABD Başkanı Donald Trump ve yönetiminin, Çin’i kapsayan daha geniş bir çerçeve arayışına yönelmesini tetikledi.
ABD Dışişleri Bakanlığı Silah Kontrolü ve Uluslararası Güvenlik’ten Sorumlu Müsteşarı Thomas DiNanno, Viyana’daki bir konferansta Çin’in yüzlerce tonluk bir nükleer patlama üretmiş olabileceğini iddia etti. Ancak bu iddialara ilişkin ayrıntılar paylaşılmadı ve konuyla ilgili mevcut bilgiler kısıtlı kaldı.
Sismik izler konusunda eleştiriler — DiNanno, Çin ordusunun patlamaların tespitini zorlaştırmak amacıyla bazı yöntemler kullandığını ileri sürdü. Uzmanlar, büyük yeraltı boşlukları oluşturarak patlamaların sismik etkisini azaltmaya çalışıldığını ve bu sayede uluslararası izleme ağlarından saklanmanın mümkün olduğuna işaret ediyor. Gerçekleştiği iddia edilen testin kanıtları için ise uluslararası izleme kuruluşları net bir bulgu bildirimi yapmadı.
Gizliliğin perdesi ve düşük verimlilik ihtimali konusunda bazı uzmanlar, çok düşük verimli bir patlamanın izlerden kaçırılabileceğini öne sürüyor. Ancak arkasında ciddi bir ihlal bulunduğuna dair güven kaybı, küresel güvenlik açısından önemli bir endişe oluşturuyor. Bu bağlamda arasızlık ve şeffaflık talebi yarım kalmamalı.
Bir dönemin sonu ifadesi, yeni bir silah kontrol döneminin ancak Rusya ile Çin’in de müzakere masasında yer almasıyla mümkün olabileceğini gösteriyor. Pekin’in Washington ve Moskova ile karşılaştırıldığında daha ölçülü bir yaklaşımı sürdürmesi, üçlü veya çok taraflı müzakerelerin zorluklar içerdiğini gösteriyor.
