ABD İran’ın Uranyumunu Hedefliyor: Askeri Operasyon mu Yoksa Diplomasi mi?
ABD ve dünya gündeminde yer alan bir iddiaya göre, İran kontrolünde bulunan yaklaşık 450 kilogram uranyumun güvenli şekilde ele geçirilmesi konusunda çeşitli senaryolar konuşuluyor. Wall Street Journal’ın haberine göre ülkeler arası bir operasyon bunun yollarından biri olarak öne çıkıyor; fakat bu planın uygulanabilirliği ve riskleri son derece karmaşık ve yüksek maliyetli görünüyor. Uluslararası Atom Enerjisi Dairesi’nin (IAEA) başkanı Rafael Grossi, İran’ın uranyumunu esas olarak İsfahan ve Natanz’daki tesislerin yeraltı tünellerinde sakladığı yönünde görüş bildiriyor.
ASKERİ OPERASYONUN ZORLUKLARI Böylesi bir müdahale, ABD’nin askeri planlarında en zor seçeneklerden biri olarak değerlendiriliyor. Uzak mesafeden hedeflere ulaşmak için İran hava savunmasıyla mücadele etmek, havadan güvenli yaklaşımı zorlaştırıyor. Ayrıca tesislerin yerlerinde tuzaklar ve mayınlar gibi tehlikelerin bulunması, uzman ekiplerin özel eğitimli olması gerektiğini gösteriyor. Operasyonun planlanması ve yürütülmesise günler hatta haftalar sürebilir ve karşı tarafın ciddi bir misilleme riskini de beraberinde getirir.
OPERASYONUN ZAMANLAMASI VE TAŞIMA SORUNLARI Zenginleştirilmiş uranyumun 40–50 adet tüple saklandığı düşünülüyor; bu tüplerin güvenli şekilde taşınması için birden fazla kamyon ve uygun bir geçici havaalanı gerekeceği belirtiliyor. Hava yoluyla İran dışına çıkış için operasyonun hızlı bir şekilde tamamlanması beklenmiyor; uzmanlar sürecin günler hatta haftalar sürebileceğini ifade ediyor. Böyle bir operasyonun olası bir misilleme ile savaşın daha uzun süre devam etmesi ihtimalini de beraberinde getirdiğine işaret ediliyor.
DİPLOMASİSEÇENEĞİ Haberde ayrıca alternatif bir yol olarak diplomasi öne çıkıyor. İran’ın uranyumu gönüllü olarak teslim etmesi karşılığında savaşın sona erdirilmesi önerisi masada; bu yaklaşımın hangi adımlarla ilerleyeceği ve Washington’un nasıl bir strateji izleyeceği ise sahadaki gelişmelere bağlı olarak şekillenecek. Trump’ın ifadelerinde İran’ın nükleer kapasitesinin azaltılması gerektiğini vurguladığı belirtiliyor; askeri bir seçenek ise hâlâ gündemde olup olmadığını netleştiremiyor.
ZEHİNLİ YAPI Uzmanlar, İran’da yüzde 60 oranında bulunan zenginleştirilmiş uranyumun birkaç hafta içinde yüzde 90’a çıkarılarak savaşın tetiklenecek bir yetkinliğe ulaşabileceğini dile getiriyor. Bu durum, yaklaşık 450 kilogram uranyumun 11 nükleer bomba üretimine dönüştürülebileceği kaydıyla dikkat çekici bir uyarı olarak not ediliyor.
