Türkiye Perakende Sektörünün 2025 Gündemi ve 2026 Beklentileri: Maliyet Baskıları, Dönüşüm ve E-ticaret Gücü
Perakende sektörü 2025’te nominal büyümeyi yaklaşık olarak %35-40 bandında tamamladı ve pazar hacmi 13 trilyon TL’yi aştı. Ancak büyümenin arkasındaki itici güç enflasyon oldu; hacim değil, maliyetler yükseldi. Bu nedenle sektör için 2025, büyüme rakamları ile karlılık arasındaki farkın açıldığı bir yıl olarak kayda geçti. Gıda perakendesinde bile kârlılık oranları %2.2’lardan %1.9’a geriledi. TÜİK verileri, yıl boyunca perakende satış hacminin yıllık olarak %10 ile %15 arasında artış gösterdiğini işaret ediyor; fakat bunun büyük kısmı enflasyon ve düşük baz etkisinden kaynaklandı.
Yıl içinde organize perakende için en önemli gündem maddesi kiralar oldu. Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Başkanı Sinan Öncel, yüksek maliyet sarmalı ve yasal düzenleme ihtiyacı vurgusuyla 2026’ya giren sektörde kira maliyetlerinin en kritik konu olduğunu belirtti. Üyelerin %91’i fahiş kira artışlarından yakınırken, artan kiraların ürün birim maliyetine yansıdığı ve dolayısıyla tüketici fiyatlarını yükselttiği ifade edildi.
AVM’lerde lüks segmentin yol haritası 2025, kira artışlarının serbest kaldığı bir dönemi temsil etti. Mağazaların 10 yıllık sözleşmelerinin dolmasıyla %300-500 arasında artış talepleri görüldü. AVM yatırımcıları ve markalar arasında arabuluculuk görüşmeleri kayda değer şekilde arttı. İç AVM payında düşüş yaşanırken sağlık merkezleri, ortak çalışma alanları, spor salonları ve çocuk oyun alanlarının payı toplam alanın %30’una kadar çıktı. Orta segment AVM’lerde boşluklar %10-15 civarında artarken, lüks segmentte bekleme listeleri oluştu. Gurme market ve gastronomi odaklı konseptler AVM’lerde öne çıktı; bazı Anadolu AVM’leri konkordato sürecine girdi ve sektörde büyük bir konsolidasyon yaşandı.
Özel markalı ürünler pazarda belirginleşti Enflasyonun etkisiyle düştükçe artan alım gücü, özel markalı ürünlerin pazar payını büyüttü. Cirosal pay %30 iken adetsel olarak %50’ye varan bir pay elde edildi. TÜSİAD’ın raporları ve diğer kurumların verileri, enflasyonun tüketici davranışlarını değiştirdiğini ve sağlık ile değer odaklı ürünlere yönelimi artırdığını gösteriyor. Gıda perakendesinde özel markalı ürünlerin üretimi de artıyor.
Gıda perakendesinde enflasyon ve maliyet baskıları Organize gıda perakendesi sektörünün toplam pazar içinde %45’lik bir paya sahip olması, maliyet baskılarının büyümeyi sınırlamasına yol açtı. Yeni mağaza açma hızı %5 civarında seyrediyor. 2025 yılı için gıda perakendesinde en temel zorluklar enflasyonla birlikte gelen maliyet baskıları ve kârlılıktaki sınırlı iyileşme olarak özetlenebilir.
2026 için görünüm: verimlilik ve dayanıklılık odaklılık Analistler, 2026 yılında dijitalleşme ve verimlilik ekseninde rekabetin daha da belirginleşeceğini öne sürüyor. Dayanıklılık, verimlilik ve dijital olgunluk ön plana çıkacak; politika faizinin %25-28 bandına inmesi ve tüketici kredilerindeki maliyetin düşmesiyle taksitli alışveriş bir miktar canlanabilir. Uzun vadede fiyat istikrarı için enflasyonun %20-22 bandına düşmesi kritik olacak. Ancak analistler, enflasyon nedeniyle ciroların artmasının artık sürdürülebilir olmadığını; reel büyüme için adet bazlı satışların önem kazanacağını belirtiyorlar. Kiralar ve işçilik maliyetlerindeki çözümler olmadan mağaza kapatmaları ve istihdam kayıpları riski sürüyor.
E-ticaret, perakendenin büyüyen gücü Geçen yıl %50 büyüyerek genel perakende içindeki payını %19’a taşıyan e-ticaret, 2026 yılına yalnızca bir satış kanalı olarak değil, ekonominin ana omurgası olarak giriyor. 2025 için pazar hacmi yaklaşık 3,3-3,5 trilyon TL bandında; sipariş adedi yıllık 6,5-7 milyar sınırını aşıyor. 2026’da ise %22’lik bir büyüme ile pazar hacminin 5 trilyon TL’yi aşması bekleniyor.
Tüketici davranışları ve yapay zekâ 2025’te tüketicilerin %80’den fazlası indirimleri temel alarak karar verdi; %80’e yakın bir kesim ise sadece ihtiyacı olanı almaya yöneldi. Yapay zekâ destekli çözümler, tüketici satın alımlarını %41 oranında artırıyor. 2026’da artırılmış gerçeklikyle deneme kabinleri, akıllı raflar ve robotik asistanlar gibi teknolojiler mağazalarda daha sık karşımıza çıkacak. E-ticaret üzerinden mağazadan teslim almanın maliyet avantajı da lojistik verimliliğini güçlendirecek.
Sektörel riskler ve fırsatlar Kira ve işçilik maliyetleri, mağaza verimliliği ve gıda enflasyonu başlıca riskler olarak öne çıkıyor. Yeşil dönüşüm ve sürdürülebilirlik raporlaması ise maliyet kalemlerinden biri haline geliyor. Tüm bu dinamikler, 2026’da sektörün yeniden yazılacak kurallarını işaret ediyor; veriye odaklı, dijitalleşmiş ve dayanıklı bir büyüme için temel olarak bekleniyor.
