FAO Gıda Fiyat Endeksleri Aralık 2024 Raporu: Bitkisel Yağlarda Düşüş ve Pirinçte Dalgalı Seviye
Gıda Fiyatlarında Aralık Ayı Genel Eğilimler
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü FAO’nun Aralık raporuna göre, küresel Gıda Fiyat Endeksi aylık olarak %0,6 düşerken yıllık bazda %2,4 geriledi. 2025 yılı için ortalama endeks 127,2 puan olarak kaydedildi ve 2024 yılı ortalamasından 5,2 puan (yaklaşık %4,3) daha yüksek bir görünüm sergiledi. Ay içinde süt ürünleri, et ve bitkisel yağlarda görülen düşüşler, tahıl ve şeker başlıklarındaki artışları dengeliyor.
FAO Tahıl Fiyat Endeksi Aralık’ta aylık olarak %1,7 yükseldi; ancak yıllık bazda %3,68 düşüş kaydedildi. Karadeniz bölgesinde artan ihracat endişeleri buğday fiyatlarını desteklerken, dünya mısır piyasasında Brezilya ve ABD’nin güçlü ihracat talebi ile iç etanol üretimi fiyatları yukarı yönlü itti. Buna karşın sorgum, Çin’in ithalatındaki yavaşlamaya rağmen mısırla birlikte değer kazandı. FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi, hasat baskısının azalması, artan talep ve destekleyici politikalarla tüm pirinç pazarı segmentlerinde yükseldi ve Aralık’ta %4,3 artış gösterdi. 2025 yılında endeksin ortalaması 103,5 puan olarak öngörülüyor; bu da 2024’e kıyasla %35,2 düşüş anlamına geliyor. Bu düşüş, arzın yeterli olması, rekabetin yoğunluğu ve bazı Asya ithalatçı ülkelerin alımlarının azalmasıyla birlikte pirinç fiyatlarına aşağı yönlü baskıyı yansıtıyor.
Bitkisel Yağ Fiyatları Endeks Aralık’ta aylık bazda %0,2 düşüşle altı ayın en düşük seviyesine inerken, yıllık bazda %1,54 artış kaydetti. Düşüş, soya, kolza ve ayçiçek yağlarının küresel fiyatlarındaki gerilemeyi yansıtıyor; palm yağı ise Güneydoğu Asya’daki mevsimsel üretim-gözlemleriyle hafifçe yükseldi. Amerika kıtasında bol ihracat arzı ve Avustralya ile Kanada’da artan kolza tohumu üretimi, bu yağlarda aşağı yönlü baskıyı güçlendirdi. 2025 için FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, ortalama 161,6 puanla yıl sonunda dünya arzının sıkışık olduğu bir ortamı işaret ediyor; yıllık bazda %17,1 artış ve son üç yılın en yüksek seviyesi dikkat çekiyor.
Tüm Et Fiyatları Kasım-Aralık arasında düşüşün sürmesiyle FAO Et Fiyat Endeksi aylık %1,3 geriledi; buna rağmen endeks, 2024 seviyesinin üzerinde kaldı. Sert düşüşler sığır eti ve kümes hayvanı eti kalemlerinde gerçekleşti; Avustralya’da kuraklık nedeniyle sürü sayısında kesinti ve buna bağlı fiyat baskıları bu düşüşleri tetikledi. Küresel ithalat talebini aşan arz, küresel et piyasasında fiyatları baskılayan ana unsur olurken, koyun eti endüstriyel arz artışıyla hafif geriledi. Domuz eti ise AB’deki zayıf talep ve genel düşüşten etkilenerek hafif geriledi. 2025 yılında FAO Et Fiyat Endeksi, güçlü ithalat talebi ve piyasa belirsizliğinin etkisiyle yıllık olarak %5,1 artışla 123,2 puan ortalamaya ulaştı. Sığır ve koyun eti fiyatları, ithalat talebinin güçlenmesiyle belirgin artış gösterirken, domuz ve kümes hayvanı etlerinde düşüşler görüldü.
Süt Ürünlerinde Fiyatlar Aralık’ta FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi %4,4 (5,9 puan) geriledi ve yıllık bazda %7,71 düştü. Tereyağı, krema arzında mevsimsel artış ve yıl başında stokların birikmesiyle keskin bir düşüş yaşadı; tam yağlı süt tozu (WMP) fiyatları da Avustralya ve Yeni Zelanda’daki üretim zirvesiyle geriledi. Öte yandan yağsız süt tozu (SMP) ve peynir fiyatları daha ılımlı bir düşüş kaydetti. Avrupa’da arz fazlası ve ihracat talebinin yavaşlaması, Yeni Zelanda’daki süt arzı zirveye yaklaşırken peynir fiyat artışını sınırladı. 2025 yılında FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi ortalama 146,9 puanla 2024’e kıyasla %13,2 üzerinde seyretmiştir; bu, yılın ilk yarısında fiyatların güçlü bir şekilde yükseldiğini gösteriyor. Yıllık artış, özellikle peynir, WMP ve tereyağı tarafından belirginleşirken SMP yalnızca marjinal bir artış kaydetti.
Şeker Fiyatları Aralık’ta FAO Şeker Fiyat Endeksi, üç ay üst üste düşüşün ardından aylık bazda %2,4 yükseldi; ancak yıllık olarak %24 daha düşüktü. Brezilya’nın güney üretim bölgelerinde üretim kaybı endişesi bu artışı tetiklerken Hindistan’daki iyi hasat ve üretim beklentileri küresel arzı bol tutuyor. 2025 yılı için endeksin ortalaması 104,3 puan olarak bekleniyor; bu da 2024’e göre %17,0 düşüş anlamına geliyor ve 2020’den beri görülen en düşük yıllık değer olarak kayda geçiyor.
