Ammonitler ve K-Pg Felaketinden Sonra Okunan Sessiz Dönüş: Denizlerin Gizli Başkenti

Okyanuslar boyunca bir zamanlar hükmeden ammonitler, bilim insanlarının sıkça öne sürdüğü derin bir ikilemi hâlâ tartışmaya açıyor: Büyük göktaşı felaketinin ardından bozulan çevreye rağmen bazıları hayatta kalabildi mi? Yeni bir inceleme, kireçtaşı katmanları arasına gömülü fosillerin, bu canlıların yok oluş sınırını aştığını ve en az 200 bin yıl boyunca okyanuslarda yüzdüklerini gösteriyor. Daha önceki varsayımlar, bu fosillerin yüzeylere karışan eski tabakalardan ibaret olabileceğini işaret ediyordu; fakat bu kez veriler farklı bir tablo sunuyor.

Çalışmayı Polonya Bilimler Akademisi’nden Profesör Marcin Machalski ile ekibi yürüttü ve Danimarka’daki Stevns Klint bölgesinde yaptığı incelemeler, ammonitlerin kabuklarının büyük çoğunlukla o dönemin taşları arasına tamamen gömüldüğünü ortaya koydu. Bu izler, türlerin felaket sonrasında yaşam alanlarını genişlettiğini gösterirken, bazıları için yaşamın sürmesi, yok oluşun hemen gerçekleşmediğini işaret ediyor.

Neden nautiluslar kaldı da ammonitler yok oldu? Bu soru, araştırmanın en dikkat çekici noktalarından biri. Nautiluslar hâlâ çevremizdeyken, ammonitler için süreç farklı işledi. Göktaşı çarpmasının ardından okyanusların asidikleştiği ve bazı kaba çeperli canlıların yok olduğu bilinse de, incelemeler hidro-kimyasal normallerin yeniden oturmasını on binlerce yıl alırken ammonitlerin halen var olabildiğini gösterdi. Bu durum, “asitlenme nedeniyle öldüler” tezini zayıflatıyor.

Bilim insanları ammonitlerin durumunu, literatürde Dead Clade Walking olarak tanımlanan fenomenle ilişkilendiriyor. Bu terim, büyük bir sınavdan kurtulmayı başaran ancak aldığı darbe nedeniyle zayıf düşüp kısa sürede kapanan canlı gruplarını betimliyor. Ammonitler de yeni bir ekosistem kurma şansı yakalamışken, besin zincirinin kopması veya başka bir çevresel değişimin etkisiyle yüzen ölüler hâline geldi.

340 milyon yıl boyunca üç ana kitlesel yok oluşu atlatan bir türün, okyanuslar tamamen onlara emanetken neden tamamen yok olduğuna dair cevaplar halen tam olarak netleşmiş değil. Ancak kesin olan şu ki, ammonitler beklenmedik bir patlama yerine sessiz ve gizemli bir vedayla tarih sahnesinden çekildi.