Çin’in Deneysel Reaktörü EAST’te Plazma Yoğunluğunda Yeni Bir Denge Bulundu
Çin Bilimler Akademisi araştırmacıları, yapay güneş olarak adlandırılan deneysel nükleer reaktörde daha önce imkânsız görülen bir plazma yoğunluğuna ulaşabildiklerini bildirdi. Füzyon enerjisi, atık üretmeden neredeyse sınırsız güç vaat ettiğinden uzun süredir temiz enerjinin en umut veren yolu olarak görülüyor. Doğada güneşin çekirdeğinde gerçekleşen reaksiyonları insan yapısında bir ölçekte yeniden üretme çabaları, güvenilir bir füzyon teknolojisini bugün hâlâ bekletiyor.
Son dönemde elde edilen ilerlemeler içinde, Çin Bilimler Akademisi’nin Deneysel Gelişmiş Süperiletken Tokamak (EAST) reaktörüyle ilgili kayda değer gelişmeler öne çıkıyor. Geçen yıl EAST’in 1000 saniyeden uzun süre kesintisiz çalıştığı ve bu başarının ardından Fransa’daki WEST reaktörünün benzer bir eşik kırması geldiğini hatırlatmakta fayda var. Ancak her iki deney de plazmanın belirli yoğunluk sınırını aşınca kararsız hâle gelmesini tetikleyen ve Greenwald Limiti olarak bilinen teorik sınıra yaklaşmasıyla karşı karşıya kaldı.
Yeni bir yöntem olarak nitelendirilen plazma-duvar öz örgütlenmesi tekniği sayesinde ekip, bu sınıırı aştı. Bu yaklaşım, plazmanın çok daha yüksek yoğunluklarda bile kararlı kalmasını mümkün kılıyor.
Uygulanabilir bir yol olarak değerlendirilen bulgu, tokamaklarda ve yeni nesil yanıcı plazma füzyon cihazlarında yoğunluk sınırlarını genişletmek için umut vadeden bir yol sunuyor. Araştırmacılar, EAST üzerinde elde ettikleri yüksek performanslı plazma koşullarıyla bu yöntemi tekrarlayarak sonuçları doğrulammayı hedefliyorlar. Son ileri dikkat çekici bulgular, bilimsel dergi Science Advances’ta yayımlandı.
