Aynı Hayat, İki Felaket: Çernobil İşçisi Oğlunu Savaşta Kaybetti
İlk satırda olayın kahramanı olan Nikolay Solovyov, 26 Nisan 1986 gecesi Çernobil Nükleer Santrali’nde vardiyada bulundu. Patlama anında kaçmak yerine, radyasyona karşı ilk savaşını vermeye karar etti. Görevli olarak türbin odasında çalışırken, patlamayı direkt olarak duymasına rağmen sarsıntıyı deprem gibi hissettiğini anlattı.
Alarm çaldığında reaktöre koştu ve ağır radyasyona maruz kalan meslektaşlarını gördü: biri kusuyordu, biri sedyeye konuluyordu, biri ise başını kollarına gömmüştü. Hepsi kısa sürede yaşamını yitirdi. Patlamanın açtığı dev boşluktan, gökyüzünü görüp koridorlardaki borulardan fışkıran suyu fark etti. Yangına müdahale eden itfaiyecilerin çoğu da daha sonra radyasyondan hayatını kaybetti.
Gün doğumunda, meslektaşlarıyla birlikte ömürlerini tahmin etmeye çalıştıklarında “İki hafta dayanırız” diyen bir arkadaşını hatırlıyor; Solovyov ise o anki düşüncesini, “Madem öleceğim, en azından genç ve yakışıklı ölmek istiyorum” sözleriyle özetledi.
Sabah vardiyasının ardından Pripyat’a dönüşte sokakların olağan göründüğü ancak yollarda köpüklü bir maddeyle yıkandığını fark etti. Eve vardığında eşine pencereleri kapatmasını, kendini korumanın yollarını öğütledi. Sovyet makamlarının felaketi günlerce saklamasıyla, Solovyov çalışmaya devam ederek temizlik işlerine katıldı ve patlayan reaktörü kapatan ilk ve ikinci korumasının inşasında rol aldı.
Neden çalıştığı sorusuyla, iyi maaş, uzun tatiller ve işin ilginçliği gibi faktörleri gösterdi; ayrıca 1986’daki riskli testin Sovyet yönetiminin beğenisini kazanmak amacıyla yürütüldüğünü düşündü. Çevredeki yüz binlerce insanın da tahliye edildiğini hatırlıyor.
O gece vardiyada olan 22 kişiden sadece 4’ünün sağ kaldığını ifade eden Solovyov, tanıdıklarının kanserden hayatını kaybettiğini belirtiyor. 2005 tarihli Birleşmiş Milletler raporu ölü sayısını 4 bine, Greenpeace ise 100 bini geçmiş olduğunu ileri sürüyor. Radyasyona yüksek dozda maruz kalan Solovyov, yıllar süren sağlık kontrollerinin ardından bugün hâlâ yaşamını sağlıklı bir yaşam tarzına bağlıyor.
Çernobil’i “diğer savaş” olarak nitelendiriyor: Kiev’in kuzeyindeki Slavutych yakınlarında yaşarken, şimdi Çernobil Müzesi’nde sergilenen düşürülen Rus dronelarına bakarken, bu savaşın da görünmeyen bir zehre karşı mücadelesi olduğunu ifade ediyor.
İlk savaşın karşılaştığı düşmanı hiçbir kokuya sahip olmayan bir tehdit olarak gördüğünü belirten Solovyov, 26 Nisan 1986’yı “savaşın başlangıcı” olarak adlandırıyor. 2022’deki Ukrayna işgali sonrasında Çernobil’e gitmek isterken köprülerin yıkılması yüzünden ulaşamadı; bölgeyse bir ay boyunca işgal altında kaldı.
En küçük oğlu Ukrayna ordusuna katıldı ve Eylül 2023’te kayıp haberi geldi. Oğlunun kaybı, Solovyov’un yaşam gücünü değiştirdi ve erken emekliliğe götürdü.
