İran Ekonomisi Serbest Düşüyor: Mevcut Tablolar Karanlık Görünüyor

Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, küresel piyasalarda enerjiye ilişkin endişeleri tetiklerken, bölgedeki çatışmalar İran ekonomisini kırılgan bir konuma sürüklüyor. Sıkı yaptırımların baskısı altındaki ülke, enflasyonun hızla yükseldiği ve riyalin değer kaybının sürdüğü bir döneme giriyor.

İran’da enflasyon, 2025 yılında çift hanelerde yüksek bir seviyeye tırmanırken para birimi dolar karşısında sert değer kaybetmeye devam ediyor. Gıda enflasyonu, geçen yılın ekiminden bu yana önemli ölçüde yükselerek yılın ilk aylarında da artış eğilimini sürdürdü. Ekmek ve tahıllar ile yemeklik yağlarda açıklanan artışlar, halkın satın alma gücünü daha da zayıflatıyor.

İklim ve mali politikalarla birlikte İran hükümeti, enflasyonu kontrol altına almak amacıyla banknot üretimini artırıyor; bu durum, uzun vadede likidite baskısının artması riskini doğuruyor. IMF’nin raporunda İran ekonomisinin 2026 yılında küçülmesinin muhtemel olduğu öne sürülüyor ve enflasyonun da yüksek oranlarda seyretmesi bekleniyor. Bu arada Hürmüz Boğazı’ndaki kontrol kaybı ve ABD’nin ekonomik abluka uygulamaları ülkenin petrol dahil olmak üzere dış ticaretini büyük ölçüde etkiliyor.

İhracat gelirlerinde kayıplar yaşanması, ülkenin cari dengesini olumsuz yönde zorlarken, enerji ve sanayi altyapısında meydana gelen hasarın ekonominin diğer kesimlerine yayılmasına yol açıyor. Uzmanlar, petrol gelirlerindeki daralmanın ülkenin finansal akışlarını zayıflattığını ve ödemeler dengesinde kırılganlıkları tetiklediğini belirtiyorlar. Ancak bu durum, İran’ın müzakere masasına geri dönmesi için uluslararası baskıyı artıran bir araç olarak da görülebiliyor.

Birden çok yol ortaya çıkıyor: Alternatif enerji ticaret hatları geliştirmek ve yaptırımlar karşısında dayanıklılık inşa etmek, ekonomide toparlanma umudunu canlı tutuyor. Bu süreçte karşılaşılan zorluklar, komşu ülkelerin yeni ticaret rotaları arayışını da hızlandırıyor ve İran’ın küresel pazarlardaki güç dengesini yeniden şekillendirebilecek bir dinamik oluşturuyor.