Dünya Enerji Haritasının Yeniden Dizaynı: UEA Başkanı Fatih Birol
Enerji piyasalarındaki son gelişmeleri Bloomberg HT aktarımında Birol, arz güvenliği ve piyasa dinamikleri üzerine değerlendirmelerde bulundu. Savaşın başlamasının ardından istikrarı korumak amacıyla hızlı tedbirler aldıklarını söyleyen Birol, savaş sonrası süreçte arz güvenliğinin önemini vurguladı. 15 gün sonra açıklanan 400 milyon varillik petrol arzının dünya için adeta bir sigorta niteliğinde olduğunu ifade eden Birol, gerektiğinde bu rezervleri kullanmaya devam edebilecek esnekliğe sahip olduklarını belirtti. Süreç başında piyasalarda spekülasyonu azaltmak adına bir süre açıklamalarda bulunmaktan kaçındıklarını, fakat durumun vehametinin netleşmesiyle kamuoyu bilgilendirmeyi tercih ettiklerini aktardı. Normalleşme sürecinin en az iki yıl sürmesi bekleniyor, Hürmüz Boğazı’ndaki jeopolitik risklerin kalıcı etkilerine dikkat çeken Birol, bölgede dağılmış fiziksel engellerin kalkması halinde dahi eski işleyişe dönmenin zaman alacağını belirtti. Birol, “Yarın boğaz açılsa bile toparlanma için ciddi bir zaman ve önemli sermaye gerekiyor” diyerek sürecin en az 2 yıl süreceğini ifade etti. Enerji ithalatçısı ülkelerin bu dönemde karşılaşacağı zorlukları işaret eden Birol, piyasaları aniden rahatlatacak sihirli bir değnek olmadığını vurguladı.
Avrupa için jet yakıtı konusunda uyarıları öne çıkaran Birol, kriz nedeniyle enerji tedarik zincirinde oluşan kırılmalara dikkat çekti. Avrupa’nın geçmişte jet yakıtı ihtiyacının önemli bir kısmını Orta Doğu’dan karşıladığını hatırlatan Birol, mevcut rotaların Nijerya ve ABD’ye kaydığını belirtti. Tedarik sorunlarının bilet fiyatlarına yansımaya başladığını söyleyen Birol, “Nijerya Petrol Bakanı ile görüşerek arzı artırmaya çalışacağım. Eğer yeterli artış sağlanmazsa 6-7 hafta içinde Avrupa başta olmak üzere bazı bölgelerde ciddi yakıt sıkıntıları görülebilir” dedi.
Türkiye’nin konumu Avrupa ve Asya’ya göre daha dayanıklı olduğunu söyleyen Birol, küresel petrol fiyatlarındaki yükselişin Türkiye’nin enflasyonu ve genel göstergelerini baskılayacağını ancak Türkiye’nin dirençli olduğunu vurguladı. Türkiye, Asya ve Avrupa’yı kapsayan benzer risklerle karşı karşıya olsa da etki açısından daha az sarsılacağını söyledi. Ayrıca Basra-Ceyhan boru hattı gibi alternatif güzergahların enerji arz güvenliği açısından kritik öneme sahip olduğunu, Hazine ve Maliye Bakanı ile yaptığı görüşmede bu konuların gündeme geldiğini aktardı. Birol, “Hürmüz güvenilirliğini yitirdi; harita değişiyor” ifadesiyle küresel enerji sisteminde stratejik dönüşümün hızlandığını belirtti. Güncel kriz, dünya enerji haritasını yeniden şekillendirmeye aday olup, piyasalardaki yüksek fiyatlar ve oynaklık uzun bir süre daha sürmeye devam edecektir.
