Türk Otomotiv Sektörünü Şaşırtan Yeni Tehdit: AB, Çin’e Karşı Hindistan Hattını Başlattı
İstanbul’daki toplantıda Otomotiv Sanayi Derneği (OSD) Başkanı Cengiz Eroldu, küresel ticaretin yeni dinamiklerini işaret eden değerlendirmelerde bulundu. Avrupa Birliği ve Hindistan arasındaki ticaret politikalarının araç tedarik zincirlerini etkileyebileceğini, Avrupa pazarında Hindistan menşeli parçaların kullanımının daha da kolaylaşabileceğini ve bu durumun Türkiye için riskler doğurabileceğini vurguladı. Ayrıca Kuzey Afrika’nın rekabetçilik açısından Türkiye’den daha avantajlı olduğuna dikkat çekti ve gelecek dönemde maliyet baskılarının sektörde rekabet dengelerini değiştirebileceğini söyledi.
Kuzey Afrika ülkelerinin maliyet avantajı konusuna değinen Eroldu, Avrupa Birliği ile ABD arasındaki teknik mevzuat eşleştirmelerinin de önemli olduğunu belirtti. Bu gelişmenin, ABD standartlarına uygun üretilen araçların Avrupa’da pazarlanmasını kolaylaştırabileceğini fakat Türkiye açısından rekabet dezavantajı doğurabileceğini ifade etti. Türkiye’nin mevcut üretim altyapısının güçlü olduğunu söyleyen Eroldu, ancak maliyet baskılarının uzun vadede daha da belirginleşmesi halinde sektörün dikkatli hareket etmesi gerektiğini vurguladı. Kuzey Afrika ülkelerinin lojistik avantajları ve rekabetçilik endekslerindeki üstünlüğü, Orta Doğu ve Doğu Avrupa ile karşılaştırıldığında Türkiye’nin konumunu yeniden düşünmeye itti.
2025’te dünya araç üretimi ve paylaşılan eğilimler verilerine göre toplam üretimin yüzde 4 artışla 96,5 milyon adede yükseldiği kaydedildi. Çin bu büyümenin ana itici gücü olarak öne çıktı; üretim ve ihracatta kaydedilen artışlar, yeni nesil araçların toplam içindeki payını da yüzde 51’e taşıdı. Avrupa Birliği için üretim yatay kalırken ihracat yüzde 4 geriledi; ABD’de üretim ise yüzde 4 azalış gösterdi. Bu tablo, enerji ve karbon emisyonu politikalarının pazar yapısını nasıl şekillendirdiğini gösteriyor.
Türkiye’nin hafif ticari araçlar ve toplam üretimdeki konumu Türkiye, Avrupa’da otomobil üretiminde 6. sırada kalırken hafif ticari araçlarda yeniden birinciliğe doğru adımlar atıyor. Toplam hafif araç üretiminde ise 5. sıradaki konumunu koruyor. Hafif ticari araçlarda geçen yıl kaybedilen liderlik geri kazanılırken, otobüs üretiminde Avrupa’da liderliğin sürdüğü ifade edildi. Türkiye’nin kamyon pazarında 4. sırada, otobüs pazarında ise 5. sırada olduğu, fakat Avrupa çapında genel olarak ilk 5 içinde yer aldığı vurgulandı.
Pazar dinamiklerinde 2026 için işaretler 2026’nın ilk çeyreğinde toplam üretimde sınırlı bir gerileme kaydedildi; üç ayda üretim %7 düştü. Bu düşüşün fabrikalarda yürütülen yeni yatırım süreçleri nedeniyle geçici olarak faaliyetlerin azalması ve Ocak ayının tarihsel olarak zayıf olmasıyla ilişkilendirildi. İhracat tarafında düşüş benzer şekilde görüldü; ancak ihracat değerinde yüzde 3 artış kaydedildi. Bu artışın daha çok yüksek katma değerli araçlardan kaynaklandığı belirtildi. Alt segmentlerde ise otomobil kısmında düşüş en belirginken ağır ticari araçlar pozitif yönünü korudu. Traktör üretimi ise yılın ilk çeyreğinde sert şekilde geriledi; iç pazar da daraldı ve vergi yükleriyle baskı arttı. İç pazarda Türkiye’nin Batı Avrupa’dan farklı bir tüketici davranışı sergilediği, otomobilin yatırım aracı olarak görülmesinin talebi canlı tuttuğu ifade edildi.
Çin ile dış ticaret dengesi ve yerli üretim artışı Dış ticaret açısından otomotiv sektörü lider konumunu sürdürdü. Ocak-şubat döneminde dış ticaret açığı toplamda sınırlı kalırken, otomobil özelinde ilk aylar 1,3 milyar dolarlık açık oluştu. Enerji fiyatlarındaki artış ve plastik türevlerinin maliyetleri yükselttiği, bunun tüm sektörleri etkilediği belirtiliyor. Türkiye’nin Çin ile dış ticaretinde yaklaşık 46 milyar dolarlık açık bulunduğu, bunun sürdürülebilir olmadığının altı çizildi. İç pazarda yerlilik oranı yılın ilk çeyreğinde yüzde 35’e yükseldi; geçen yılın aynı döneminde bu oran yüzde 31’di. Segment bazında bakıldığında otomobilde yerli payı yüzde 36’ya, hafif ticari araçlarda yüzde 23’e, kamyonlarda ise yüzde 68’e çıktı. Kapasite kullanım oranı ilk çeyrekte ortalama yüzde 60 olarak belirtildi; hafif araç grubunda yatırım nedeniyle geçici düşüş yaşanırken, kamyon ve otobüs grubunda iyileşme kaydedildi. Traktör üretimi ise en zayıf performansı gösterdi.
