İran’ın Hürmüz’deki Asıl Gücü: Mayınlar, Füzeler ve Coğrafya

Hürmüh Boğazı mensubu bir süredir fiilen kapanmış durumda; bu durum küresel petrol piyasalarında belirgin dalgalanmalara yol açtı. Dünya enerji akışının yaklaşık beşte biri bu dar su yolundan geçerken, gübre taşımacılığında da kritik bir rol üstleniyor. Körfez’deki gerilimler nedeniyle gemilere yönelik risk artarken, bu durum deniz trafiğini durma noktasına kadar etkileyebiliyor.

ABD’DEN OLAĞANÜSTÜ HAZIRLIKLAR Başkan Donald Trump, krizi diplomatik adımlarla çözmeye çalıştıklarını ilan ederken, Ortadoğu’ya ek asker konuşlandırılması ve petrol tankerlerine donanma koruması sağlanması planlarını gündeme getirdi. Uzmanlar ise İran’ın coğrafi avantajları ve düşük maliyetli yetenekleriyle hâlâ ciddi bir üstünlük kurduğunu belirtiyorlar.

KOORDİNATLAR VE COĞRAFİ ETKİLER Hürmüz Boğazı, en dar noktada yaklaşık 24 mil genişliğinde olan iki ana akış yoluyla geçiş yapıyor. Bu durum, dar bir boğazı kaçınılmaz kılıyor ve açık denizlerde rotaların değiştirilebilmesi mümkün olsa da buradaki esneklik ümit verici değildir. İran’ın yaklaşık bin 600 kilometre uzunluğundaki kıyı hattında konuşlanmış mobil füze sistemleri ve dağlık arazi yapısı, tespitlerini zorlaştırıyor ve bu bölgeyi kısa sürede saldırı yeteneğiyle karşı karşıya bırakabiliyor.

GÜVENLİK TEHDİTLERİ İran’ın saldırı kapasitesi başlangıçta yüksek görünse de zamanla bazı etkisini kaybetmiş olabilir; ancak riskler sürüyor. Düşük maliyetli, tespit edilmesi güç olan teknolojiler, insansız hava araçları, hızlı botlar ve deniz mayınları gibi unsurlar öne çıkıyor. Ayrıca sığ sularda hareket edebilen küçük denizaltılar da tehdit oluşturmayı sürdürüyor.

KORUMA SİSTEMLERİNİN YETERSİZLİĞİ OLUŞUYOR MU? Uzmanlar, tankerleri korumak için sadece konvoyların yeterli olmayabileceğini, uydu takibi, uçuşlar ve insansız hava araçlarıyla zenginleştirilmiş çok katmanlı bir savunma yaklaşımına ihtiyaç duyulduğunu belirtmektedir. Gemi trafiğinin güvenli rotalarda ilerlemesi için önceden mayın temizliği uygulanabilir.

İRAN’IN HÜKÜMÜ ALTINDAKİ KAPALI BOĞAZ İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nın kapalı olduğunu duyurarak geçişlere sert karşılık verileceğini açıkladı. Bölgede en az 19 geminin Basra, Hürmüz ve Umman sularında saldırıya uğradığına dair raporlar mevcut. Uzmanlar, hedeflenen ticareti durdurmanın tek yolunun gemileri batırmak olmayacağını, yüksek risk algısının da kendi başına etkili olduğunu ifade ediyorlar.

GEMİ MAHSURİYETİ Uluslararası Denizcilik Örgütü verilerine göre Basra Körfezi’nde yaklaşık 2 bin gemi mahsur kalmış durumda. Trafiğin yeniden başlaması halinde bu yoğunluğun normale dönmesi zaman alabilir. ABD, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmayı sürdürmesi halinde petrol altyapısına yönelik yeni saldırılar olabileceği uyarısında bulundu.

GÜÇLENDİRİCİ AÇIKLAMALAR Trump, İran’ın enerji santrallerine yönelik saldırıların 10 günlüğüne durdurulduğunu ve Tahran ile görüşmelerin olumlu ilerlediğini ifade etti. Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, “İran hükümetinin talebi üzerine enerji tesislerine yönelik saldırıları 10 günlüğüne durduruyorum. Görüşmeler devam ediyor” dedi.