İran’dan Çin’e Milyonlarca Varil Petrol: Savaşın Gölgesinde Akış

Ortadoğu’daki çatışmaların etkisi küresel enerji piyasalarında giderek belirginleşiyor. 28 Şubat’tan itibaren ABD-İsrail ile İran arasındaki gerilimin yükselmesiyle Hürmüz Boğazı’ndaki tanker geçişlerinde önemli bir daralma yaşanıyor. Uydu analizleri, bu kritik su yolundan Çin’e ulaşan İran petrolünün hacminin önceki döneme kıyasla arttığını gösteriyor; ancak geçişlerin nihai hedeflerini takip etmek zorlaşıyor çünkü bazı gemilerin izlenebilirlikten çıkıp karanlığa geçmesi görülebiliyor. Çatışmanın başladığı andan bu yana boğazdan geçen petrol miktarının milyonlarca varile ulaştığı belirtiliyor ve bu durum, Çin’e yönelik sevkiyatlarda belirginleşen bir yönelim olarak öne çıkıyor.

Uluslararası deniz taşımacılığı verilerini sunan kaynaklar, yaklaşık 12 milyon varil petrolün Hürmüz Boğazı üzerinden geçiş yaptığını öne sürerken, karşı taraf için net bir varış noktası belirlemenin zorluğu da artıyor. Gemi trajelerinin kapanan izleme sistemleri nedeniyle “karanlığa geçmesi” bu belirsizliği pekiştiriyor; bazı tankerler boğazı geçerken güvenlik risklerini minimize etmek adına bu yöntemi tercih ediyor. Boğaz’da tehlike işaretleri ise savaşın başlamasından bu yana dünya petrol ve gaz taşımacılığının yaklaşık beşte birinin geçtiği bu stratejik su yolunda kaydediliyor; birçok tanker bölgeyi terk etmeyi tercih ederken, ilk haftalarda İran’ın hedef aldığı gemi sayısı ve bu saldırılarda kayıplar taraflar arasındaki tansiyonu artırdı.

İran, petrol ihracatını çeşitlendirmek adına Kharg Adası’ndan yüklemeyi sürdürürken artan riskler nedeniyle Umman Körfezi kıyısındaki Jask terminalini de kullanmaya başladı. Uydu verileri, burada yaklaşık 2 milyon varil petrol taşıyan bir tankerin yükleme yaptığını gösteriyor. Jask, Hürmüz Boğazı’nı bypass edebilen tek alternatif hacim kaynağı olup lojistik olarak verimsizliğiyle dikkat çekiyor; büyük tankerlerin buraya yüklenmesi uzun sürüyor ve Kharg’da bu süre nispeten kısa.

Çin’in stok stratejileri ve enerji güvenliği Çin, enerji güvenliğini güçlendirmek için resmi stoklarını hızla artırıyor. İlk iki ayında ham petrol ithalatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla %15,8 artış gösterdi; İran’ın Şubat ayı günlük ihracatı 2,16 milyon varile ulaştı ve bu, Temmuz 2018’den bu yana en yüksek seviyelerden biri olarak kaydedildi. Çin’in toplam petrol rezervlerinin yaklaşık 1,2 milyar varile ulaştığı tahmin ediliyor; bu miktarın üç ila dört aylık talebi karşılayabileceği değerlendiriliyor.

Petrol fiyatlarında dalgalanma ve piyasa tepkileri Orta Doğu’daki çatışmalar, arz endişelerini tetikleyerek yakın zamanda varil başına yaklaşık 120 dolar seviyesine kadar yükselen bir hareketlilik yaratıyor. Ardından fiyatlar kısmen gerilemiş olsa da WTI yaklaşık 85, Brent ise 89 dolarlık seviyelerde işlem görüyor. Çatışmanın süresi belirsizliğini korurken, Hürmüz Boğazı çevresindeki risk algısı küresel enerji piyasalarında yüksek kalmaya devam ediyor. Uluslararası aktörler, olası bir petrol şokuna karşı stratejik rezervleri devreye koyma planlarını masaya yatırıyorlar.