Petrol 100 Doları Aştı: Hükümetler Akaryakıt Fiyatlarına Müdahale Ediyor
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik olası operasyonlarıyla küresel petrol piyasalarında sert bir hareketlenme kaydedildi. Pazartesi günü ham petrol fiyatları 100 doların üzerine tırmanarak enerji tedarik güvenliği endişelerini yeniden güçlendirdi. Bölgedeki Jeopolitik riskler, Orta Doğu’nun enerji akışını bozma ihtimaliyle daha da büyüdü.
İran’ın yeni dini lider olarak Mücteba Hamaney’i ilan etmesi, bölgede sertlik yanlısı politikaların devam edeceğine işaret etti. Aynı dönemde Körfez ülkelerinde üretimin durması ve yeni hava saldırıları da piyasalardaki temkinli atmosfere katkı sağladı. Güçlenen enerji maliyetleri Doğu Asya’da en çok hissediliyor, çünkü bu bölge ülkeleri enerjinin büyük bölümünü Orta Doğu’dan temin ediyor ve Hürmüz Boğazı bu ticaretin kilit geçiş noktası olarak öne çıkıyor.
Lee Jae Myung liderliğindeki Güney Kore yönetimi, akaryakıt fiyatlarına üst sınır uygulaması öngören bir plan açıkladı. Hükümet, enerji maliyetlerindeki artışın ülke ekonomisine yükünü azaltma amacıyla 100 trilyon wonluk bir ekonomik istikrar programını genişletmeye hazır olduğunu duyurdu. Tayland’da ise Anutin Charnvirakul dizel fiyatlarını 15 gün süreyle sınırlayacak bir uygulama başlatacağını söyledi; ülkede akaryakıt istasyonlarında uzun kuyruklar ve yakıt kıtlığı görüntüleri bildirilmekte.
Bölge ülkeleri enerji tasarrufu politikalarını hayata geçiriyor ve bu durum Asya genelinde farklı tedbirleri tetikledi. Vietnam geçici olarak akaryakıt ithalat vergilerini kaldırmayı değerlendirirken, Filipinler enerji tasarrufunu artırmaya dönük yeni uygulamalar yürürlüğe koydu. Filipinler’de devlet dairelerinde haftada dört gün çalışmaya geçiş uygulanırken acil hizmetler bu kısıtlamanın dışınde tutuldu. Bangladeş ise enerji tüketimini azaltmak amacıyla üniversitelerin geçici olarak kapatılacağını açıkladı.
Hürmüz Boğazı küresel enerji arzı için kritik bir noktaya dönüştü ve uzmanlar, boğaz üzerinden tanker geçişinin durması durumunda dünya petrol sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’sinin kesintiye uğrayabileceğini belirtti. İran, ABD ve İsrail karşı sürekliliği için boğaz üzerinde geçiş yapan gemilere yönelik saldırı tehdidinde bulundu; bu da piyasalarda maliyet artışını tetikleyebilir. Bu nedenle özellikle Japonya ve Güney Kore gibi enerji bağımlı ülkelerde arz güvenliği riskli bir konu olarak öne çıktı.
Uzmanlar dikkat çekiyor: Fiyatları kısa vadede baskı altında tutan tavan uygulamaları tüketicilere kısa vadeli rahatlama sağlayabilirken, panik talepleri ve kıtlık riskini de beraberinde getirebilir. Petrol fiyatlarının yönü, çoğunlukla Orta Doğu’daki çatışmanın süresine ve enerji sevkiyatında yaşanabilecek kesintilerin büyüklüğüne bağlı olacak. Kriz azaltılırsa fiyatlar hızla düşebilirken, üretimde ya da tanker taşımacılığında aksama yaşanırsa yükseliş eğilimi güçlenecektir.
